റഷ്യയ്ക്ക് ചൈനയോടുള്ള ആശ്രയത്വം ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയോ? ചൈനയില്ലാതെ റഷ്യക്കിനി പിടിച്ചു നില്‍ക്കാനാകില്ല; ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ് മുതല്‍ വാതക പൈപ്പ്‌ലൈന്‍ വരെ; ഇന്ത്യയുമായുള്ള റഷ്യന്‍ നയതന്ത്രം മാറും; അധികാര കേന്ദ്രമാകുന്ന സി ജിന്‍പിങ്

യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപ് തന്റെ മൂന്ന് ദിവസത്തെ സന്ദര്‍ശനം പൂര്‍ത്തിയാക്കി ഒരാഴ്ച തികയുന്നതിന് മുന്‍പ്, റഷ്യന്‍ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ലാഡിമിര്‍ പുടിന്‍ ചൊവ്വാഴ്ച (മേയ് 19) ബീജിംഗില്‍ എത്തിച്ചേര്‍ന്നു. ഇത്തരം ഉന്നതതല ഇടപെടലുകള്‍ വളരെ ചുരുങ്ങിയ ഇടവേളകളില്‍ നടക്കുന്നത് അത്യപൂര്‍വ്വമാണ്.

ഈ സന്ദര്‍ശനങ്ങള്‍ ആഗോള നയതന്ത്രത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ചൈന ഉയര്‍ന്നുവരുന്നതിനെ അടിവരയിടുന്നു. വാഷിംഗ്ടണ്‍ തങ്ങളുടെ വിയോജിപ്പിലുള്ള ബന്ധങ്ങള്‍ ലഘൂകരിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുമ്പോള്‍, മോസ്‌കോ ലക്ഷ്യമിടുന്നത് ബീജിംഗിന്റെ സുസ്ഥിരമായ സാമ്പത്തിക പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കാനും ആഗോള ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തില്‍ തങ്ങളുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ പ്രസക്തി നിലനിര്‍ത്താനുമാണ്.

യുഎസ്, ചൈന, റഷ്യ എന്നിവ വ്യവസ്ഥാപിത ശക്തികളാണ് (systemic players). കൂടാതെ അവരുടെ ഇടപെടലുകളുടെ സ്വഭാവം ആഗോള ക്രമത്തിന്റെ സുസ്ഥിരതയ്ക്കും ഭാവി ദിശയ്ക്കും നിര്‍ണായകമാണ്. അതിനാല്‍, പുടിന്റെ ബീജിംഗ് സന്ദര്‍ശനം ഉഭയകക്ഷി കാരണങ്ങളാല്‍ മാത്രമല്ല, പ്രാദേശികവും ആഗോളവുമായ സുസ്ഥിരതയ്ക്കും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഇതിലെ നിര്‍ണായകമായ ചോദ്യം ഇതാണ്: റഷ്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പങ്കാളിത്തം ഒരു സൈനിക സഖ്യത്തിലേക്ക് വഴിമാറുമോ?

റഷ്യ-ചൈന ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രം

ചരിത്രപരമായി, റഷ്യ-ചൈന ബന്ധങ്ങളെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി മനസിലാക്കാം: സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടം, സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടം, സോവിയറ്റ് യൂണിയന് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം. റഷ്യയും ചൈനയും നൂറ്റാണ്ടുകളായി നാഗരിക രാജ്യങ്ങളായി ഇടപഴകിവരുന്നു. അവര്‍ ഏകദേശം 4,300 കിലോമീറ്റര്‍ നീളമുള്ള അതിര്‍ത്തി പങ്കിടുന്നു, കൂടാതെ അവരുടെ ബന്ധം വലിയതോതില്‍ സമാധാനപരമായിരുന്നു.

ചിലപ്പോഴൊക്കെ സംഘര്‍ഷങ്ങളുടെയും ശത്രുതയുടെയും കാലഘട്ടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിനെ ചൈനീസ് സാഹിത്യത്തില്‍ പലപ്പോഴും ‘അപമാനത്തിന്റെ കാലഘട്ടം’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അതില്‍ റഷ്യ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള യൂറോപ്യന്‍ ശക്തികള്‍ ചൈനയെക്കൊണ്ട് അന്യായമായ കരാറുകളില്‍ നിര്‍ബന്ധിച്ച് ഒപ്പുവെപ്പിച്ചു. ഐഗണ്‍ (1858), പീക്കിംഗ് (1860), തര്‍ബഗതായി (1864) എന്നീ ഉടമ്പടികളെത്തുടര്‍ന്ന് ചൈന തങ്ങളുടെ ചില പ്രദേശങ്ങള്‍ റഷ്യയ്ക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തിരുന്നു, ഇത് ഭീഷണിക്ക് വഴങ്ങിയാണ് ചെയ്തതെന്നാണ് ചൈന ഇപ്പോള്‍ അവകാശപ്പെടുന്നത്.

1949-ല്‍ ചൈനയില്‍ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം സ്ഥാപിതമായത് സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായി ശക്തമായ സഹകരണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. ഇരു രാജ്യങ്ങളും 1950-ല്‍ പ്രശസ്തമായ സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയില്‍ ഒപ്പുവെച്ചു. എന്നാല്‍, പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ആഭിമുഖ്യം ഹ്രസ്വകാലം മാത്രമേ നിലനിന്നുള്ളൂ. താമസിയാതെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ ശരിയായ വ്യാഖ്യാനം, പ്രാദേശിക ഭൗമരാഷ്ട്രീയം, ആഗോള സ്വാധീനം എന്നിവയെച്ചൊല്ലി അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള്‍ ഉയര്‍ന്നുവന്നു.

അന്നത്തെ ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് മാവോ സെതൂങ്, റഷ്യന്‍ നേതാവ് ജോസഫ് സ്റ്റാലിന്റെ ‘ഒരു രാജ്യത്ത് സോഷ്യലിസം’ എന്ന നയത്തെയും (ശത്രുതാപരമായ രാജ്യങ്ങള്‍ സമാധാനത്തോടെ നിലനില്‍ക്കാന്‍ അനുവദിച്ചാല്‍ സോവിയറ്റ് യൂണിയന് സ്വന്തമായി സോഷ്യലിസം കൈവരിക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന് ഇത് നിര്‍ദ്ദേശിച്ചു), മാവോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിയുടെ എതിരാളിയായ ചൈനീസ് നാഷണലിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിക്ക് (കൂമിംഗ്താങ്) സോവിയറ്റ് നല്‍കിയ പിന്തുണയെയും എതിര്‍ത്തു.

കൂടാതെ, റഷ്യന്‍ പ്രീമിയര്‍ നികിത ക്രൂഷ്‌ചേവിന്റെ ഡി-സ്റ്റാലിനൈസേഷന്‍ (de-Stalinisation) പരിപാടിയെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തോടുള്ള വഞ്ചനയായാണ് ബീജിംഗ് വീക്ഷിച്ചത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്‍ തങ്ങള്‍ക്ക് ആണവ സാങ്കേതികവിദ്യ നല്‍കുമെന്നും ചൈന പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു, എന്നാല്‍ അവര്‍ അത് നിരസിച്ചു. ഈ സംഭവവികാസങ്ങള്‍ 1960-കളിലെ പ്രശസ്തമായ സിനോ-സോവിയറ്റ് ഭിന്നതയ്ക്ക് (Sino-Soviet schism) കാരണമായി, ഇത് 1969-ല്‍ സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകളില്‍ കലാശിച്ചു.

സിനോ-സോവിയറ്റ് ഭിന്നത ചൈനയോടുള്ള തങ്ങളുടെ നയം പുനഃക്രമീകരിക്കാന്‍ യുഎസിന് ഒരു അവസരം നല്‍കി. അന്നത്തെ യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി ഹെന്റി കിസിഞ്ചറുടെ പ്രശസ്തമായ ‘പിംഗ്-പോംഗ് നയതന്ത്രം’ (1971ല്‍ ചൈനീസ്, അമേരിക്കന്‍ കളിക്കാര്‍ തമ്മില്‍ നടന്ന സൗഹൃദ ടേബിള്‍ ടെന്നീസ് മത്സരങ്ങളുടെ പരമ്പരയെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നന്മയുടെ പ്രതീകാത്മകമായ നീക്കമായി വീക്ഷിക്കപ്പെട്ടു) ശീതയുദ്ധകാലത്തെ അകല്‍ച്ച കുറയ്ക്കുകയും യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് റിച്ചാര്‍ഡ് നിക്‌സന്റെ 1972-ലെ ബീജിംഗ് സന്ദര്‍ശനത്തിന് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.

വാഷിംഗ്ടണ്‍-ബീജിംഗ്-ഇസ്ലാമാബാദ് അച്ചുതണ്ട് ഈ കാലയളവില്‍ അടുത്ത ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഭൂഖണ്ഡാന്തര സുരക്ഷയെ അപകടപ്പെടുത്തുകയും പ്രാദേശിക ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇപ്പോള്‍, പ്രസിഡന്റ് ട്രംപും പാകിസ്ഥാനുമായും ചൈനയുമായും അടുത്ത ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്ന സമാനമായൊരു നയമാണ് പിന്തുടരുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു.

സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകര്‍ച്ചയ്ക്ക് ശേഷം, ചൈനയുടെ ജിയാങ് സെമിനും റഷ്യയുടെ ബോറിസ് യെല്‍ത്സിനും 1992-ല്‍ തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്ത കരാറില്‍ ഒപ്പുവെച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, റഷ്യ-ചൈന ബന്ധത്തിന് പുതിയ ചലനാത്മകത നല്‍കിയതിന്റെ ക്രെഡിറ്റ് റഷ്യന്‍ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ലാഡിമിര്‍ പുടിനും ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിന്‍പിംഗിനുമാണ്. റഷ്യയുടെ ഉക്രെയ്ന്‍ അധിനിവേശത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, 2022-ല്‍ അവര്‍ ‘പരിധികളില്ലാത്ത’ പങ്കാളിത്തം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ സഹകരണം

റഷ്യയും ചൈനയും തമ്മില്‍ ആഴത്തിലുള്ള സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ ബന്ധങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ അവര്‍ പല കാര്യങ്ങളിലും പരസ്പരം പൂരകങ്ങളായി വര്‍ത്തിക്കുന്നു. പ്രസിഡന്റ് പുടിനും ഷി ജിന്‍പിംഗും 40-ലധികം തവണ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാസ്തവത്തില്‍, പുടിന്‍ 20-ലധികം തവണ ചൈന സന്ദര്‍ശിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഷി 11 തവണ റഷ്യയും സന്ദര്‍ശിച്ചു.

വാണിജ്യം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ധനകാര്യം എന്നിവയില്‍ ചൈനയാണ് മുന്‍പന്തിയില്‍, അതേസമയം റഷ്യ തങ്ങളുടെ ഊര്‍ജ്ജ, പ്രതിരോധ കയറ്റുമതിയെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനില്‍ക്കുന്നത്. റഷ്യയ്ക്ക് വിപണി, സാങ്കേതികവിദ്യ, മൂലധനം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. ചൈനയ്ക്ക് ഊര്‍ജ്ജവും പ്രതിരോധ ഉല്‍പ്പന്നങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ ഉപരോധത്തെത്തുടര്‍ന്ന് റഷ്യ ചൈനയെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലായി. ചൈനയുടെ പിന്തുണയില്ലായിരുന്നെങ്കില്‍ 2022 മുതല്‍ റഷ്യന്‍ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ തകരുമായിരുന്നു.

2025-ല്‍ റഷ്യയുടെ ആകെ വ്യാപാര മൂല്യം ഏകദേശം 700 ബില്യണ്‍ ഡോളറായിരുന്നു, ഇതില്‍ 228 ബില്യണ്‍ ഡോളറോളം (അല്ലെങ്കില്‍ 32 ശതമാനം) ചൈനയുമായി മാത്രമായിരുന്നു. റഷ്യയുടെ പ്രധാന കയറ്റുമതി അസംസ്‌കൃത എണ്ണ, കല്‍ക്കരി, പ്രകൃതിവാതകം, ചെമ്പ്, തടി, കാര്‍ഷിക ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ എന്നിവയാണ്. കൂടാതെ കാറുകള്‍, കമ്പ്യൂട്ടറുകള്‍, ട്രാക്ടറുകള്‍, ഫോണുകള്‍, യന്ത്രസാമഗ്രികള്‍, ഇലക്ട്രോണിക്‌സ്, വാഹനങ്ങള്‍ എന്നിവയാണ് ഇങ്ങോട്ട് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത്.

പ്രധാന സാങ്കേതികവിദ്യകള്‍ക്കായി റഷ്യ ഇപ്പോള്‍ ചൈനയെയാണ് ഏറെ ആശ്രയിക്കുന്നത്. പാശ്ചാത്യ കമ്പനികള്‍ പിന്‍വാങ്ങിയതോടെ ചൈനീസ് ഓട്ടോമൊബൈല്‍, ടെലികോം, ഇലക്ട്രോണിക് കമ്പനികള്‍ റഷ്യന്‍ വിപണിയില്‍ വലിയ പങ്ക് കൈക്കലാക്കി. റഷ്യന്‍ സാങ്കേതികവിദ്യ സ്ഥാപനങ്ങള്‍ ചൈനയില്‍ നിന്നുള്ള സെമികണ്ടക്ടറുകളെയും വ്യവസായ ഇലക്ട്രോണിക്‌സുകളെയും കാര്യമായി ആശ്രയിക്കുന്നു. എയ്റോസ്പേസ്, സാറ്റലൈറ്റ് നാവിഗേഷന്‍, നൂതന സാമഗ്രികള്‍, വ്യവസായ ആര്‍ട്ടിഫിഷ്യല്‍ ഇന്റലിജന്‍സ് എന്നിവയിലും അവര്‍ സഹകരിക്കുന്നുണ്ട്.

കിഴക്കന്‍ സൈബീരിയയില്‍ നിന്ന് പ്രകൃതിവാതകം വടക്കുകിഴക്കന്‍ ചൈനയിലെ ഹെയ്‌ലോങ്ജിയാങ് പ്രവിശ്യയിലേക്ക് നേരിട്ട് എത്തിക്കുന്ന 3,000 കിലോമീറ്റര്‍ നീളമുള്ള അതിര്‍ത്തി കടന്നുള്ള പൈപ്പ് ലൈനായ ‘പവര്‍ ഓഫ് സൈബീരിയ 1’ 2025-ല്‍ അതിന്റെ പൂര്‍ണ്ണ ശേഷി കൈവരിച്ചു. കൂടാതെ യമലിന്റെ ആര്‍ട്ടിക് വാതക പാടങ്ങളില്‍ നിന്ന് മംഗോളിയ വഴി ചൈനയിലേക്കുള്ള 2,600 കിലോമീറ്റര്‍ നീളമുള്ള ‘പവര്‍ ഓഫ് സൈബീരിയ 2’ പൈപ്പ് ലൈനിന്റെ പണിപ്പുരയിലാണ് അവര്‍. ഉക്രെയ്ന്‍ യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് റഷ്യയുടെ വാതക വിതരണം പ്രധാനമായും യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങളിലേക്കായിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഉപരോധങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം ഇത് പ്രധാനമായും ചൈനയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.

ഈ സഹകരണത്തിന്റെ രസകരമായ ഒരു വശം, ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം യുവാന്‍, റൂബിള്‍ എന്നീ പ്രാദേശിക കറന്‍സികളിലാണ് നടക്കുന്നത് എന്നതാണ്. ഇത് ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരത്തില്‍ ഡോളര്‍ ഒഴിവാക്കല്‍ പ്രക്രിയ (de-dollarisation) വേഗത്തിലാകുന്നതിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

പുടിന്‍-ഷി ഉച്ചകോടിയുടെ ഫലങ്ങള്‍

ബുധനാഴ്ച നടന്ന പുടിന്‍-ഷി ഉച്ചകോടി ഒരാഴ്ച മുമ്പ് നടന്ന ട്രംപ്-ഷി കൂടിക്കാഴ്ചയേക്കാള്‍ കൂടുതല്‍ ഫലപ്രദമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്, കാരണം ഇതില്‍ ഒരു സംയുക്ത പ്രസ്താവന പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ഊര്‍ജ്ജം, സാങ്കേതികവിദ്യ, നിക്ഷേപം, ഗതാഗതം, ബഹിരാകാശം, ഡിജിറ്റല്‍, സാംസ്‌കാരിക സഹകരണം എന്നിവ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന 40-ലധികം കരാറുകളില്‍ ഒപ്പുവെക്കുകയും ചെയ്തു. സൈബീരിയ-2 ഗ്യാസ് പൈപ്പ് ലൈന്‍ കാര്യത്തില്‍ കൃത്യമായ കരാറുകളൊന്നും ഉണ്ടായില്ല.

പ്രധാനമായും, ആഗോള അസ്ഥിരതകളില്‍ നിന്നും പാശ്ചാത്യ സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങളില്‍ നിന്നും മുക്തമായ ശക്തമായ ഉഭയകക്ഷി ബന്ധം വികസിപ്പിക്കാനാണ് അവര്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്. യുഎസിന്റെ പേര് പരാമര്‍ശിക്കാതെ, അതിന്റെ ഏകപക്ഷീയവും ആധിപത്യം പുലര്‍ത്തുന്നതുമായ നയങ്ങളെ അവര്‍ വിമര്‍ശിച്ചു, കൂടാതെ ഒരു ‘ബഹുധ്രുവ’ (multipolar) ലോകക്രമത്തിനും ആഗോള സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ജനാധിപത്യവല്‍ക്കരണത്തിനുമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു. ചുരുക്കത്തില്‍, തങ്ങളുടെ താല്‍പ്പര്യങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും പാശ്ചാത്യ ആധിപത്യത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനുമായി തന്ത്രപ്രധാനമായ സഹകരണം കൂടുതല്‍ ആഴത്തിലാക്കാനുള്ള അവരുടെ ദൃഢനിശ്ചയത്തെ ഈ ഉച്ചകോടി വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു.

അവര്‍ ഒരു സൈനിക സഖ്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണോ?

പൊതുവായ സംസ്‌കാരം, പ്രത്യയശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ഭരണം അല്ലെങ്കില്‍ വംശീയ ആഭിമുഖ്യം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ റഷ്യയും ചൈനയും സ്വാഭാവിക സഖ്യകക്ഷികളല്ല. എന്നിരുന്നാലും, റഷ്യയും ചൈനയും വാഷിംഗ്ടണിനെ ഒരു ഘടനാപരമായ എതിരാളിയായി വീക്ഷിക്കുന്ന വളര്‍ന്നുവരുന്ന ഭൗമരാഷ്ട്രീയം അവരെ കൂടുതല്‍ അടുപ്പിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ നിഘണ്ടുവില്‍, ബാഹ്യ അധിനിവേശത്തിനെതിരെ പരസ്പരം പിന്തുണയ്ക്കാന്‍ രണ്ട് രാജ്യങ്ങള്‍ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാകുന്ന ഒരു ഔദ്യോഗിക കരാറാണ് സഖ്യം എന്നത്.

ബീജിംഗും മോസ്‌കോയും ഒരു സൈനിക സഖ്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണെന്ന ആശങ്ക വര്‍ദ്ധിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആഗോള ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തില്‍, സൈനിക സഖ്യങ്ങള്‍ ഒരു ബാധ്യതയായി മാറിയേക്കാം, ഒപ്പം ‘കെണിയില്‍ അകപ്പെടുക’, ‘ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുക’ എന്നീ ഇരട്ട ഭയങ്ങളും അവ നല്‍കുന്നു.

ഒരു രാജ്യം തങ്ങള്‍ക്ക് താല്‍പ്പര്യമില്ലാത്ത സംഘര്‍ഷങ്ങളിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെടുമെന്ന് ഭയപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഒരു പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തില്‍ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്നും ഭയപ്പെടുന്നു. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള റഷ്യയുടെ സംഘര്‍ഷങ്ങളില്‍ കുടുങ്ങാന്‍ ചൈന ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

അതുപോലെ, തായ്വാന്‍ വിഷയത്തില്‍ യുഎസുമായുള്ള ചൈനയുടെ സംഘര്‍ഷത്തില്‍ ഇടപെടാന്‍ റഷ്യയും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. അതിനാല്‍, അവരുടെ സഹകരണം ശക്തമാകുമെങ്കിലും, സമീപഭാവിയില്‍ അവര്‍ ഒരു ഔദ്യോഗിക സൈനിക സഖ്യം രൂപീകരിക്കാന്‍ സാധ്യതയില്ല. വാസ്തവത്തില്‍, ട്രംപിന്റെ ബീജിംഗ് സന്ദര്‍ശനം അത്തരമൊരു സാധ്യതയെ ചുരുങ്ങിയ കാലയളവിലേക്ക് എങ്കിലും ഇല്ലാതാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍

റഷ്യയുടെ വളര്‍ന്നുവരുന്ന സഹകരണവും ചൈനയോടുള്ള ആശ്രയത്വവും ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷയില്‍ ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി, ഒരു സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിര്‍ത്താന്‍ ന്യൂഡല്‍ഹി ഇരട്ട തന്ത്രമാണ് പിന്തുടരുന്നത്: യുഎസുമായി ഒരു സുരക്ഷാ പങ്കാളിത്തം വളര്‍ത്തിയെടുക്കുകയും റഷ്യയുമായി ശക്തമായ ബന്ധം നിലനിര്‍ത്തുകയും ചെയ്യുക.

ട്രംപും പുടിനും ഒരേപോലെ ഷി ജിന്‍പിംഗിനെ ആകര്‍ഷിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നതിനാല്‍ ഈ നയതന്ത്ര ഓപ്ഷനുകള്‍ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. തങ്ങളുടെ ഭൂഖണ്ഡാന്തര സുരക്ഷയ്ക്കും സന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്കും ഇനി യുഎസിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാന്‍ കഴിയില്ല എന്നതിനാല്‍ ന്യൂഡല്‍ഹിക്ക് ബദല്‍ തന്ത്രങ്ങളില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കേണ്ടിവരും. കുറഞ്ഞപക്ഷം, ട്രംപ് അധികാരത്തില്‍ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളമെങ്കിലും.

#PutinXiSummit, #RussiaChinaRelations, #GeopoliticsNow, #GlobalDiplomacy, #MultipolarWorld, #USRussiaChina, #StrategicPartnership, #NoLimitsPartnership, #GlobalPolitics, #InternationalRelations, #ForeignPolicy, #DeDollarisation, #PowerOfSiberia, #WesternSanctions, #Superpowers, #SystemicPlayers, #BeijingSummit #VladimirPutin, #XiJinping, #DonaldTrump, #Putin, #Trump, #MaoZedong, #JosephStalin, #HenryKissinger, #PoliticalLeaders, #WorldLeaders