താലിബാന് ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കാത്ത പാകിസ്താന്: ആയുധങ്ങളും ആശയങ്ങളും ഒന്ന്; പിന്നെന്ത്? ചതിക്കുഴികള് പതിയിരുന്ന അതിസങ്കീര്ണ ബന്ധത്തിന്റെ ചുരുളഴിക്കുമ്പോള്; ടിടിപിയുടെ ഉദയം മുതല് ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധവും സൈനിക നടപടികളും വരെ
അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള, പ്രത്യേകിച്ച് താലിബാനും പാകിസ്താന് ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകള് നീണ്ട ആഴത്തിലുള്ള അവിശ്വാസമാണ് ഈ സംഘര്ഷം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. കാബൂളില് താലിബാന് തിരിച്ചെത്തിയതിനെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ 'അടിമത്തത്തിന്റെ ചങ്ങലകള്' തകരുന്നത് എന്നാണ് ഇസ്ലാമാബാദ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.
ന്യൂഡല്ഹി: അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില് അമേരിക്കയ്ക്കും സഖ്യകക്ഷികള്ക്കും മേല് താലിബാന് നേടിയ വിജയത്തെയും കാബൂളില് അവര് അധികാരം തിരിച്ചുപിടിച്ചതിനെയും 2024-ല് ആവേശത്തോടെയാണ് പാകിസ്താന് സ്വാഗതം ചെയ്തത്. എന്നാല്, അഞ്ചുവര്ഷം തികയുന്നതിനു മുമ്പ് താലിബാനും ഇസ്ലാമാബാദും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ശിലകള് തകര്ന്നു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും പരസ്യമായ യുദ്ധത്തിലേക്കു നീങ്ങി.
തെഹ്രീക്-ഇ-താലിബാന് പാകിസ്താനെയും (TTP) പാകിസ്ഥാനെതിരെ പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റ് നിരവധി തീവ്രവാദി ഗ്രൂപ്പുകളെയും താലിബാന് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു എന്ന പാകിസ്താന് ആരോപണമാണ് യുദ്ധത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം. കഴിഞ്ഞ ഒരു വര്ഷത്തിനിടെ പാകിസ്ഥാനില് തീവ്രവാദി ആക്രമണങ്ങള് വര്ധിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തവും താലിബാന്റെ മേല് ചുമത്തുന്നു. നിലവില് സജീവമാകുന്നതിനു മുമ്പ്, 2007നും 2014നും ഇടയില് പാകിസ്താനില് ശക്തമായിരുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര നിരോധിത സംഘടനയാണ് ടിടിപി.
അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള, പ്രത്യേകിച്ച് താലിബാനും പാകിസ്താന് ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകള് നീണ്ട ആഴത്തിലുള്ള അവിശ്വാസമാണ് ഈ സംഘര്ഷം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. കാബൂളില് താലിബാന് തിരിച്ചെത്തിയതിനെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ ‘അടിമത്തത്തിന്റെ ചങ്ങലകള്’ തകരുന്നത് എന്നാണ് ഇസ്ലാമാബാദ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.
താലിബാന് തിരിച്ചെത്തിയതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ അന്നത്തെ ഇന്റലിജന്സ് ചീഫ് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറല് ഫായിസ് ഹമീദ് കാബൂളിലെത്തി പാകിസ്താനുമായി ബന്ധം ഉറപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ചിരുന്നു. മാസങ്ങള്ക്കുള്ളില് ആ നീക്കങ്ങള് പാളി. 2022 പകുതിയോടെ ഡ്യൂറണ്ട് ലൈനിന് അപ്പുറം പാകിസ്താന് ആദ്യ വെടിപൊട്ടിച്ചു.
തിങ്കളാഴ്ച കാബൂളിലെ ലഹരിവിമുക്ത കേന്ദ്രത്തിനു നേരെ പാകിസ്താന് നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തില് 408 പേര് കൊല്ലപ്പെടുകയും 265 പേര്ക്ക് പരിക്കേല്ക്കുകയും ചെയ്തു. കാബൂളും ഇസ്ലാമാബാദും തമ്മിലുള്ള സംഘര്ഷത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ആക്രമണമാണിത്.
പാകിസ്താന് വിശ്വസിക്കാന് കൊള്ളാത്തവര്
2021 സെപ്റ്റംബറില്, ഇന്റര്-സര്വീസസ് ഇന്റലിജന്സ് (ISI) മേധാവി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറല് ഫായിസ് ഹമീദ് കാബൂളിലെത്തി താലിബാന് നേതൃത്വത്തെ കണ്ടപ്പോള് ‘പേടിക്കേണ്ട, എല്ലാം ശരിയാകും’ എന്ന് ഉറപ്പു നല്കിയിരുന്നു.
അമേരിക്കയ്ക്കും നാറ്റോ (NATO) സഖ്യകക്ഷികള്ക്കുമെതിരേ രണ്ടു പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ട കലാപത്തിനു ശേഷം താലിബാന് കാബൂളില് തിരിച്ചെത്തിയത് പാകിസ്താന് ഭരണകൂടത്തിനുള്ളില് വലിയ ആവേശമുണ്ടാക്കി. താലിബാന്റെ തിരിച്ചുവരവിനെ അഫ്ഗാന് ജനതയുടെ ‘അടിമത്തത്തിന്റെ ചങ്ങലകള്’ തകരുന്നത് എന്നാണ് അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇമ്രാന് ഖാന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അമേരിക്കയുടെ തുണയില് ജനാധിപത്യ രീതിയില് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സര്ക്കാരുകള് ന്യൂഡല്ഹിയുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലര്ത്തിയിരുന്നതിനാല്, താലിബാന്റെ തിരിച്ചുവരവ് കാബൂളില് പാകിസ്താനുള്ള സ്വാധീനത്തിന്റെ പരകോടിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
എങ്കിലും, പാകിസ്താന്റെ ഈ ആവേശം താലിബാനും ഇസ്ലാമാബാദും, പ്രത്യേകിച്ച് ഐഎസ്ഐയും തമ്മില് പണ്ടുമുതലേ നിലനിന്നിരുന്ന വിള്ളലുകള് മറച്ചുപിടിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു. 2012-ല് നാറ്റോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐഎസ്എഎഫ് (ISAF) തയാറാക്കിയ റിപ്പോര്ട്ടില്, താഴേത്തട്ടിലുള്ള താലിബാന് പോരാളികള് പോലും ഐഎസ്ഐയെയും പാകിസ്താനെയും എങ്ങനെയാണ് കണ്ടിരുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചു സൂചനകളുണ്ട്.
‘താലിബാന് പാകിസ്താനെ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും മറ്റ് യാഥാര്ഥ്യബോധമുള്ള പകരക്കാര് ഇല്ലാത്തതിനാല് നിലവിലെ സ്ഥിതി അവര് അംഗീകരിക്കുന്നു. പുറം ലോകവുമായുള്ള താലിബാന്റെ ഇടപെടലുകള് പാകിസ്താന് നിരീക്ഷിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പാകിസ്താന് അവര്ക്ക് സുരക്ഷിത താവളങ്ങള് നല്കുമ്പോള് തന്നെ, സഹകരിക്കാത്ത താലിബാന് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉടന് അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സന്നദ്ധതയും കാണിക്കുന്നു’- റിപ്പോര്ട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
റിപ്പോര്ട്ട് തുടരുന്നു: ‘താഴേത്തട്ടിലുള്ള പോരാളികള് മുതല് കമാന്ഡര്മാര്വരെ പാകിസ്താന് സര്ക്കാരിനെ ‘വിശ്വസിക്കാന് കൊള്ളാത്തവര്’, ‘കൃത്രിമം കാണിക്കുന്നവര്’, ‘നിയന്ത്രിക്കുന്നവര്’, ‘അപകീര്ത്തിപ്പെടുത്തുന്നവര്’, കൂടാതെ ‘അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ താല്പ്പര്യങ്ങളോട് മൗലികമായ ഉദാസീനത പുലര്ത്തുന്നവര്’ എന്നിങ്ങനെയാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ പിന്തുണ അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, യുദ്ധം അവസാനിപ്പിച്ച് മടങ്ങാന് ഐഎസ്ഐ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് പരക്കെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പാകിസ്താന്റെ ചരിത്രപരമായ ഇരട്ടത്താപ്പിനെക്കുറിച്ച് താലിബാന് നേതൃത്വത്തിന് ബോധ്യമുണ്ട്’.
താലിബാന്റെ മൂന്ന് ഉപനേതാക്കളിലൊരാളായ അബ്ദുള് ഗാനി ബരാദര് 2010 മുതല് 2018 വരെ എട്ടുവര്ഷം പാകിസ്താന് ജയിലിലായിരുന്നു. 2000-2001 കാലഘട്ടത്തില് പാകിസ്താനിലെ താലിബാന് അംബാസഡറായിരുന്ന അബ്ദുള് സലാം സയീഫ് ഇസ്ലാമാബാദിനാല് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുകയും പിന്നീട് അമേരിക്കന് അധികൃതര് ഗ്വാണ്ടനാമോ ബേയില് തടവിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
2013-ല് താലിബാന് ഖത്തറിലെ ദോഹയില് ആദ്യത്തെ വിദേശ ഓഫീസ് തുറന്നു. താമസിയാതെ ഇത് അഫ്ഗാന് സര്ക്കാരും താലിബാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ചര്ച്ചകളുടെ കേന്ദ്രമായി മാറി. 1996നും 2001നും ഇടയില് താലിബാന് ഭരണകൂടത്തെ അംഗീകരിച്ച മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളില് ഒന്നല്ല ഖത്തര് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. എന്നാല് പാകിസ്താന് അതായിരുന്നു.
താലിബാനുള്ളിലെ ടിടിപിയുടെ ഉദയം
താലിബാന്റെ ആദ്യ പതനത്തിനു ശേഷം നയതന്ത്ര അംഗീകാരം നീക്കം ചെയ്ത അവസാന രാജ്യവും പാകിസ്താനായിരുന്നു. ചരിത്രപരമായ ഈ ബന്ധങ്ങള്ക്കിടയിലും താലിബാനും ഇസ്ലാമാബാദ് ഭരണകൂടവും തമ്മില് വലിയ അകലമുണ്ട്.
പാകിസ്താനിലെ ടിടിപിയുടെ പ്രവര്ത്തനങ്ങളിലൂടെ ഈ അകലം കൂടുതല് മനസിലാക്കാം. ടിടിപിയുടെ സ്ഥാപകനായ ബൈത്തുള്ള മെഹ്സൂദ് താലിബാനിലെ ഹഖാനി ശൃംഖലയില് ഒരു ജിഹാദിയായാണ് കരിയര് തുടങ്ങിയത്. 2007-ല് മെഹ്സൂദ് ടിടിപി സ്ഥാപിക്കുകയും 2009-ല് കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ അതിനുമുമ്പുതന്നെ അദ്ദേഹം തന്റെ ശ്രദ്ധ പാകിസ്താനിലേക്ക് തിരിച്ചു.
‘ബൈത്തുള്ള മെഹ്സൂദ് ഏകദേശം 2007 വരെ ഹഖാനി ശൃംഖലയില് ഉണ്ടായിരുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ സൈനികരെ പുനസംഘടിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും പാകിസ്താനെതിരെ തിരിക്കുകയും ചെയ്തു’ ഐഎസ്എഎഫ് റിപ്പോര്ട്ട് പറയുന്നു.
2014 ജൂണില് പാകിസ്താന് സൈന്യം ‘സര്ബ്-ഇ-അസ്ബ്’ (Zarb-e-Azb) എന്ന സൈനിക നടപടി തുടങ്ങുന്നത് വരെ ടിടിപി പാകിസ്താനില് സജീവമായിരുന്നു. ഇതിന് മറുപടിയായി പെഷവാറിലെ ആര്മി പബ്ലിക് സ്കൂളിന് നേരെ ടിടിപി നടത്തിയ ആക്രമണത്തില് 132 കുട്ടികളടക്കം 149 പേര് കൊല്ലപ്പെട്ടു. പിന്നീട് കുറച്ചു വര്ഷങ്ങള് ടിടിപിയുടെ സ്വാധീനം കുറഞ്ഞെങ്കിലും 2021 ഓഗസ്റ്റില് താലിബാന് കാബൂളില് തിരിച്ചെത്തിയതോടെ പാക് താലിബാന്റെ ശക്തി വീണ്ടും വര്ധിച്ചു.
2021 മുതലുള്ള ടിടിപിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം
താലിബാന് തിരിച്ചെത്തിയതിന് പിന്നാലെ, ടിടിപി അഫ്ഗാന് ഭരണകൂടത്തില് നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാണെന്ന് വരുത്തിത്തീര്ക്കാന് ഇസ്ലാമാബാദ് ശ്രമിച്ചു. 2021 സെപ്റ്റംബറോടെ കാബൂളിന്റെ മധ്യസ്ഥതയില് ടിടിപിയും പാകിസ്താനും തമ്മില് ചര്ച്ചകള് തുടങ്ങി. എന്നാല് 2021 അവസാനത്തോടെ ചര്ച്ചകള് പരാജയപ്പെടുകയും ടിടിപി പാകിസ്താനെതിരെ ആക്രമണങ്ങള് തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. 2022 ഏപ്രിലില് ഒരു മാസത്തിനിടെ 54 ആക്രമണങ്ങള് നടത്തി അവര് പുതിയ റെക്കോര്ഡ് ഇട്ടു.
ഇതിന് പ്രതികാരമായി പാകിസ്താന് സൈന്യം അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില് കടന്ന് ആക്രമണങ്ങള് നടത്തി. ഇതോടെ ഇസ്ലാമാബാദും കാബൂളും തമ്മിലുള്ള അക്രമങ്ങളുടെ ചക്രം ആരംഭിച്ചു. എന്നാല് അക്രമം അവസാനിപ്പിക്കാന് താലിബാന് ശ്രമിച്ചിരുന്നു, ഇതിന് അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇമ്രാന് ഖാന് നേതൃത്വം നല്കി.
2022 ഏപ്രിലില് ഇമ്രാന് ഖാന് പകരം ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് പ്രധാനമന്ത്രിയായി. ഇമ്രാന് ഖാന് ഇപ്പോള് ജയിലിലായി. താലിബാന് നല്കിയ ചരിത്രപരമായ പിന്തുണയും സുരക്ഷിത താവളങ്ങളും വഴി ഇസ്ലാമാബാദിന് താലിബാന്റെ മേലുണ്ടായിരുന്ന സ്വാധീനം ഇപ്പോള് പൂര്ണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അതിര്ത്തി കടന്നുള്ള സൈനിക നടപടികള്
ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് അധികാരമേറ്റതിന് പിന്നാലെ 2022 ഏപ്രിലില് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ഖോസ്റ്റ്, കുന്നാര് പ്രവിശ്യകളില് പാകിസ്താന് നടത്തിയ ആക്രമണത്തില് 47 പേര് കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഈ ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ച് ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണം ഇസ്ലാമാബാദ് നല്കിയില്ലെങ്കിലും, തീവ്രവാദികള്ക്ക് അഭയം നല്കരുതെന്ന് അവര് കാബൂളിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
2022 മേയില് ടിടിപി വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും വീണ്ടും ചര്ച്ചകള് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാല് 2022 ജൂലൈയില് അല് ഖ്വയ്ദ നേതാവ് അയ്മന് അല് സവാഹിരി കൊല്ലപ്പെട്ട അമേരിക്കന് വ്യോമാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ ഈ ബന്ധം വഷളായി. പാകിസ്താന് തങ്ങളുടെ മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കാന് അമേരിക്കയെ അനുവദിച്ചെന്നു താലിബാന് ആരോപിച്ചു.
2024 ഡിസംബറില് പാകിസ്താന് വീണ്ടും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില് വ്യോമാക്രമണം നടത്തി. ഇതിന് മറുപടിയായി താലിബാന് ഡ്യൂറണ്ട് ലൈനിന് അപ്പുറം ആക്രമണം നടത്തി. ഇന്ത്യ ഈ ആക്രമണത്തെ അപലപിക്കുകയും, ആഭ്യന്തര പ്രശ്നങ്ങള്ക്ക് അയല്ക്കാരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന പാകിസ്താന്റെ പഴയ രീതിയാണിതെന്ന് വിമര്ശിക്കുകയും ചെയ്തു.
2025 ഒക്ടോബറില് പാകിസ്താന് വീണ്ടും ആക്രമണം നടത്തിയതോടെ അതിര്ത്തിയിലെ വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങള് അടച്ചുപൂട്ടി. താലിബാന് തങ്ങളുടെ വിദേശനയം ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിച്ചു. 2026 ഫെബ്രുവരി 21-ന് പാകിസ്താന് വീണ്ടും ആക്രമണം നടത്തി, ഇത് അഞ്ച് ദിവസത്തിന് ശേഷം വലിയ സംഘര്ഷത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ഇതിന്റെ തുടര്ച്ചയായാണ് കാബൂളിലെ ലഹരിവിമുക്ത കേന്ദ്രത്തിന് നേരെ ആക്രമണം ഉണ്ടായതും 408 പേര് കൊല്ലപ്പെട്ടതും.
ചരിത്രപരമായ തര്ക്കം: ഡ്യൂറണ്ട് ലൈന്
ചൈന മുതല് ഇറാന് വരെ നീളുന്ന 2,670 കിലോമീറ്റര് നീളമുള്ള ഡ്യൂറണ്ട് ലൈനിനെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന് അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. 1893-ല് ബ്രിട്ടീഷുകാരും അഫ്ഗാന് അമീറും ചേര്ന്ന് ഉണ്ടാക്കിയ ഈ രേഖ പഷ്തൂണ് മേഖലയെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു എന്നതാണ് അഫ്ഗാന്റെ പരാതി. 1947-ല് പാകിസ്താന് ഈ അതിര്ത്തി പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചെങ്കിലും ഒരു അഫ്ഗാന് ഭരണകൂടവും ഇതിനെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര അതിര്ത്തിയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല.
ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധം
കഴിഞ്ഞ ഒരു വര്ഷത്തിനിടെ താലിബാനും ന്യൂഡല്ഹിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതല് ദൃഢമായി. 2025 ഒക്ടോബറില് അഫ്ഗാന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അമീര് ഖാന് മുത്താക്കി ഇന്ത്യ സന്ദര്ശിച്ചു. മാനുഷിക സഹായങ്ങള് നല്കുന്നതിനൊപ്പം അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില് നിര്ത്തിവച്ച അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന പദ്ധതികള് പുനരാരംഭിക്കാന് ഇന്ത്യ സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ആരോഗ്യ മേഖല മുതല് ചബാഹര് തുറമുഖത്തിന്റെ ഉപയോഗം വരെ വിവിധ മേഖലകളില് ഇന്ത്യ അഫ്ഗാനുമായി സഹകരിക്കുന്നു. പാകിസ്താന്റെ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനത്തില് നിന്ന് മോചിതരാകാന് കാബൂള് ഇപ്പോള് ഇന്ത്യയെയാണ് പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്.
#Taliban, #Pakistan, #Afghanistan, #KabulStrike, #Geopolitics, #WorldNews, #BreakingNews, #DurandLine, #TTP, #InternationalRelations, #SouthAsiaPolitics, #MilitaryConflict, #BorderDispute #IndiaAfghanistan, #NewDelhi, #ChabaharPort, #ForeignPolicy, #StrategicPartnership, #IndiaNews, #HumanitarianAid #TalibanVsPakistan, #KabulNewsToday, #PakistanAirstrikes, #TTPResurgence, #DurandLineConflict, #IndiaInAfghanistan, #GlobalCrisis2026 #മലയാളംവാർത്ത, #ലോകവാർത്തകൾ, #അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, #പാകിസ്ഥാൻ, #താലിബാൻ, #യുദ്ധം, #അതിർത്തിതർക്കം, #വിദേശനയം, #വാർത്തകൾ, #പ്രവാസിവാർത്തകൾ
