കേന്ദ്രം നശിച്ചാലും സിസ്റ്റം പ്രവര്ത്തിക്കണം; ഈ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുക നിങ്ങളായിരിക്കില്ല എന്ന് ഇറാന് പറഞ്ഞത് വെറുതേയല്ല; ചര്ച്ചയായി ‘മൊസൈക് ഡിഫന്സ്’; ‘ലോംഗ് വാര് ലോജിക്’ മുതല് സാമ്പത്തിക തളര്ത്തല് വരെ; ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നതും ആലോചിച്ച് ഉറപ്പിച്ച തന്ത്രം
ടെഹ്റാന്: ഒരു രാജ്യം അതിന്റെ ജനറല്മാര് കൊല്ലപ്പെടുമെന്നും, കമാന്ഡ് സെന്ററുകള് ബോംബിട്ട് തകര്ക്കപ്പെടുമെന്നും, ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങള് തടസപ്പെടുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുകയും എന്നിട്ടും പോരാട്ടം തുടരാന് പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്താല് എന്ത് സംഭവിക്കും? ഇറാന്റെ ‘മൊസൈക് ഡിഫന്സ്’ (mosaic defence) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന തന്ത്രത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തുള്ള ചോദ്യം ഇതാണ്. പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലെ വിനാശകരമായ ആക്രമണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് പ്രവര്ത്തനം തുടരാന് ഇറാന്റെ ഭരണകൂടത്തെ പ്രാപ്തമാക്കുന്ന ഒരു വികേന്ദ്രീകൃത യുദ്ധ സിദ്ധാന്തമാണിത് (decentralised war doctrine).
നിലവിലെ പ്രാദേശിക സംഘര്ഷം തീവ്രമാകുന്ന സാഹചര്യത്തില്, ഇറാന്റെ സൈനിക ഘടന അങ്ങേയറ്റത്തെ സമ്മര്ദ്ദത്തിന് കീഴിലും അതിജീവിക്കാന് രൂപകല്പ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണെന്നതിന് തെളിവായി ഇറാന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ച്ചി ഇത് പരസ്യമായി ഉദ്ധരിച്ചതോടെയാണ് ഈ ആശയം വീണ്ടും ചര്ച്ചയിലേക്ക് എത്തിയത്. വിനാശകരമായ ആക്രമണത്തിലൂടെ ഇറാന്റെ യുദ്ധ ‘യന്ത്ര’ത്തെ തളര്ത്തുന്നത് തടയാന് രൂപകല്പ്പന ചെയ്ത ഒരു വികേന്ദ്രീകൃത പ്രതിരോധ മാതൃകയാണിത്.
അമേരിക്കയുമായോ ഇസ്രായേലുമായോ ഉള്ള ഏതൊരു വലിയ യുദ്ധത്തിലും, ഇറാന് മുതിര്ന്ന കമാന്ഡര്മാരെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെയും കേന്ദ്രീകൃത നിയന്ത്രണം പോലും നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാമെന്നും, എന്നാല് വ്യവസ്ഥാപിതമായ തകര്ച്ച (systemic collapse) ഒഴിവാക്കണമെന്നും ഈ സിദ്ധാന്തം അനുമാനിക്കുന്നു.
എന്താണ് ഇറാന്റെ മൊസൈക് ഡിഫന്സ്?
മൊസൈക് ഡിഫന്സിന്റെ അന്തസത്ത വിതരണം, ആവര്ത്തനം, പാളികളായുള്ള കമാന്ഡ് (layered command) എന്നിവയാണ്. ഒരു കേന്ദ്രീകൃത സൈനിക ‘തലച്ചോറിനെ’ ആശ്രയിക്കുന്നതിനുപകരം, അധികാരം ഒന്നിലധികം ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സംഘടനാപരവുമായ കേന്ദ്രങ്ങളിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു കേന്ദ്രം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടാല്, മറ്റുള്ളവ പ്രവര്ത്തനം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഈ സിദ്ധാന്തം ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ് കോര്പ്സുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് 2007 മുതല് 2019 വരെ സേനയെ നയിച്ച മുന് കമാന്ഡര് മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരിയുടെ കീഴില്.
ഈ മാതൃകയില്, ഐആര്ജിസി, ബാസിജ് അര്ദ്ധസൈനിക വിഭാഗങ്ങള്, സൈന്യം (അര്ട്ടേഷ് – Artesh), മിസൈല് സേനകള്, നാവിക ആസ്തികള്, പ്രാദേശിക കമാന്ഡ് ഘടനകള് എന്നിവയെല്ലാം ഒരു വിതരണ ശൃംഖലയിലേക്ക് കോര്ത്തിണക്കിയിരിക്കുന്നു. ലക്ഷ്യം രണ്ടാണ്, ഒന്നാമതായി, നേതൃത്വത്തെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇറാന്റെ കമാന്ഡ് സിസ്റ്റം തകര്ക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുക; രണ്ടാമതായി, ഏതൊരു യുദ്ധത്തെയും ഹ്രസ്വവും നിര്ണ്ണായകവുമായ പോരാട്ടത്തിന് പകരം ദൈര്ഘ്യമേറിയതും തളര്ത്തുന്നതുമായ ഒരു പോരാട്ടമാക്കി മാറ്റുക.
എന്തുകൊണ്ട് ഇറാന് ഈ മാതൃക സ്വീകരിച്ചു?
വികേന്ദ്രീകൃത പ്രതിരോധത്തിലേക്കുള്ള ഇറാന്റെ മാറ്റം പ്രാദേശിക യുദ്ധങ്ങളില് നിന്നുള്ള ആവര്ത്തിച്ചുള്ള പാഠങ്ങളാല് രൂപപ്പെട്ടതാണ്. 2003-ല് ഇറാഖിലെ സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള തകര്ച്ച ഇറാന്റെ തന്ത്രപരമായ ചിന്താഗതിയില് ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അമേരിക്കയുടെ കനത്ത സൈനിക ശക്തിയാല് കമാന്ഡ് ഘടന തകര്ക്കപ്പെട്ടാല് കേന്ദ്രീകൃത ഭരണകൂടം എത്ര വേഗത്തില് തകരുമെന്ന് ടെഹ്റാന് കണ്ടു.
അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെയും ഇറാഖിലെയും യുഎസ് സൈനിക നീക്കങ്ങളില് നിന്ന് ഇറാനിയന് തന്ത്രജ്ഞര് വ്യക്തമായ നിഗമനത്തിലെത്തി: ആധുനിക യുദ്ധത്തിലെ അതിജീവനം കേന്ദ്രത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനേക്കാള് കൂടുതല് അധികാരം ഒന്നിലധികം കേന്ദ്രങ്ങളിലായി വിന്യസിക്കുന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
ഇതിന്റെ വേരുകള് ഇതിലും പിന്നിലേക്ക് പോകുന്നു. ‘മോഡേണ് ഡിപ്ലോമസി’ പ്രകാരം, 1980-1988 ലെ ഇറാന്-ഇറാഖ് യുദ്ധം ടെഹ്റാന്റെ സൈനിക ചിന്താഗതിയെ ആഴത്തില് രൂപപ്പെടുത്തി. അതിജീവനം എന്നത് യുദ്ധക്കളത്തിലെ നിര്ണായക വിജയങ്ങളേക്കാള് കൂടുതല് സഹിഷ്ണുതയെയും (endurance), വിതരണത്തെയും, കാലക്രമേണയുള്ള ആഘാതങ്ങളെ ആഗിരണം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവിനെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് അത് തെളിയിച്ചു.
പ്രായോഗികമായി എങ്ങനെ പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു?
പ്രായോഗികമായി, മൊസൈക് ഡിഫന്സ് എന്നത് വെറുമൊരു മുദ്രാവാക്യമല്ല. അതൊരു സ്ഥാപനപരമായ രൂപകല്പ്പനയാണ്. ഐആര്ജിസി 31 കമാന്ഡ് സെന്ററുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒന്ന് ടെഹ്റാനും മറ്റൊന്ന് ഇറാന്റെ 30 പ്രവിശ്യകള്ക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഉയര്ന്ന നേതൃത്വം കൊല്ലപ്പെട്ടാല് അധികാരം ഏറ്റെടുക്കാന് ഈ ഓരോ കേന്ദ്രത്തിനും അധികാരമുണ്ട്. ഈ പ്രവിശ്യാ വിന്യാസം യുദ്ധസമയത്ത് സിസ്റ്റം എങ്ങനെ പ്രവര്ത്തിക്കണമെന്നതിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്.
റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡുകള് അധികാരം താഴേത്തട്ടിലേക്ക് കൈമാറിയതായും ‘പിന്ഗാമികളുടെ ഗോവണി’ (succeossr ladders) നിര്മ്മിച്ചതായും ഇറാനിയന് സ്രോതസുകള് അറിയിച്ചതായി ഏജന്സികള് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. കമാന്ഡര്മാര് കൊല്ലപ്പെട്ടാലും യൂണിറ്റുകള്ക്ക് പ്രവര്ത്തനം തുടരാന് ഇത് സഹായിക്കുന്നു. കമാന്ഡ് ഘടനയിലെ ഓരോ വ്യക്തിക്കും അവരെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാന് തയ്യാറായ ‘മൂന്ന് റാങ്കുകള് താഴേക്ക് നീളുന്ന’ പിന്ഗാമികളുണ്ട് എന്നു പറഞ്ഞത് ഇറാന് പ്രതിരോധ സഹമന്ത്രി റെസ തലായ്നിക് ആണ്.
2007-ന് ശേഷം, ഇറാന്റെ 31 പ്രവിശ്യകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പ്രവിശ്യാ കമാന്ഡ് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് ബാസിജ് യൂണിറ്റുകളെ സംയോജിപ്പിച്ചു, ഇത് പ്രാദേശിക കമാന്ഡര്മാര്ക്ക് ഭൂപ്രകൃതിക്കും യുദ്ധക്കളത്തിലെ സാഹചര്യങ്ങള്ക്കും അനുസരിച്ച് പ്രവര്ത്തിക്കാന് കൂടുതല് സ്വാതന്ത്ര്യം നല്കി. ഈ പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണാധികാരം അനുസരിച്ച് നേതൃത്വം വീണാലും താഴെനിന്ന് യുദ്ധം തുടരാം.
ഐആര്ജിസി, അര്ട്ടേഷ്, ബാസിജ് എന്നിവയുടെ പങ്ക്
ഇറാന്റെ മൊസൈക് ഡിഫന്സ് വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളുള്ളതാണ്. വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങള്ക്ക് വ്യത്യസ്തമായ യുദ്ധകാല ചുമതലകളുണ്ട്. പതിവ് സൈന്യമായ അര്ട്ടേഷ് (Artesh) ആദ്യ പ്രഹരം ഏറ്റുവാങ്ങുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അതിന്റെ മെക്കനൈസ്ഡ്, ആംഡ്, ഇന്ഫന്ട്രി വിഭാഗങ്ങള് ആദ്യ പ്രതിരോധ നിര രൂപീകരിക്കുന്നു. ശത്രുവിന്റെ മുന്നേറ്റം മന്ദഗതിയിലാക്കുകയും മുന്നണികള് സുസ്ഥിരമാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇവരുടെ ചുമതല.
യുദ്ധം മുറുകുമ്പോള് ഐആര്ജിസിയും ബാസിജും കൂടുതല് കേന്ദ്രസ്ഥാനത്തേക്ക് വരുന്നു. യുദ്ധത്തെ വികേന്ദ്രീകൃതമായ പോരാട്ടത്തിലേക്ക് മാറ്റുക എന്നതാണ് ഇവരുടെ പങ്ക്: ഒളിഞ്ഞുള്ള ആക്രമണങ്ങള്, പ്രാദേശിക പ്രതിരോധം, വിതരണ ലൈനുകള് തടസപ്പെടുത്തല്, ഗറില്ലാ മാതൃകയിലുള്ള നീക്കങ്ങള്, നഗരങ്ങളിലും മലനിരകളിലും ഉള്പ്രദേശങ്ങളിലും വഴക്കമുള്ള പ്രവര്ത്തനങ്ങള് എന്നിവ ഇതില് ഉള്പ്പെടുന്നു.
ബാസിജ് ഇറാനിയന് സമൂഹത്തില് ആഴത്തില് ഇഴുകിച്ചേര്ന്നിരിക്കുന്നതിനാല് അവര്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ലക്ഷക്കണക്കിന് അംഗങ്ങളുള്ള സന്നദ്ധ അര്ദ്ധസൈനിക വിഭാഗമായ ബാസിജ്, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള നഗരങ്ങളിലെയും പട്ടണങ്ങളിലെയും അയല്പക്കങ്ങളിലും പള്ളികളിലും സാന്നിധ്യമുണ്ട്. യുദ്ധസമയത്ത് ആഭ്യന്തര അശാന്തി തടയുന്നതിനും ഇവര് രൂപകല്പ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. ഇതിനര്ത്ഥം മൊസൈക് ഡിഫന്സ് എന്നത് യുദ്ധക്കളത്തിലെ അതിജീവനം മാത്രമല്ല, ഭരണകൂടത്തിന്റെ അതിജീവനം കൂടിയാണ്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഭൂപ്രകൃതി തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നത്?
ഇറാന്റെ ഭൂപ്രകൃതി ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗമാണ്. ഇറാന്റെ ജനസംഖ്യാ കേന്ദ്രങ്ങളും പ്രധാന ആശയവിനിമയ ലൈനുകളും രാജ്യത്തിന്റെ ഉള്ഭാഗത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പരുക്കന് പര്വതനിരകള് ശത്രുക്കളുടെ വിതരണ ലൈനുകളെ അപകടത്തിലാക്കുന്നു. ഈ ഭൂമിശാസ്ത്രം സഹിഷ്ണുതയോടെയുള്ള ഒരു പ്രതിരോധ യുദ്ധത്തിന് തികച്ചും അനുയോജ്യമാണ്.
പേര്ഷ്യന് ഗള്ഫ് മറ്റൊരു നിര്ണായക ഘടകമാണ്. പലയിടങ്ങളിലും ഇതിന് 100 നോട്ടിക്കല് മൈലില് താഴെ മാത്രമാണ് വീതി, ഇത് വിമാനവാഹിനിക്കപ്പലുകള് പോലുള്ള വലിയ കപ്പലുകളുടെ നീക്കത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഇറാന്റെ പാറക്കെട്ടുകള് നിറഞ്ഞ ഉള്ക്കടലുകളും ഇടുങ്ങിയ സമുദ്ര ഇടങ്ങളും ചെറിയ ബോട്ടുകളുടെ നീക്കങ്ങള്ക്കും കടല് മൈനുകള്ക്കും അസമമായ നാവിക തന്ത്രങ്ങള്ക്കും അനുകൂലമാണ്.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സെന്സിറ്റീവ് ആയ ഊര്ജ ഇടനാഴികളിലൊന്നായ ഗള്ഫിലും ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന് ചുറ്റുമുള്ള ഭാഗങ്ങളിലും യാത്ര അപകടകരവും ചെലവേറിയതുമാക്കാന് ഫാസ്റ്റ് അറ്റാക്ക് ക്രാഫ്റ്റുകള്, മൈനുകള്, ആന്റി-ഷിപ്പ് മിസൈലുകള് എന്നിവ ഉപയോഗിക്കാന് നാവികസേന പദ്ധതിയിടുന്നു.
‘ലോങ്ങ് വാര്’ ലോജിക്
മൊസൈക് ഡിഫന്സിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം അത് ഒരു ചെറിയ യുദ്ധത്തിനായി നിര്മ്മിച്ചതല്ല എന്നതാണ്. ഇറാനിയന് സൈനിക ചിന്ത യുദ്ധത്തെ പ്രാഥമികമായി വെടിക്കോപ്പുകളുടെ പോരാട്ടമായി കാണുന്നില്ല. പകരം, അതൊരു സഹിഷ്ണുതാ പരീക്ഷയായാണ് കാണുന്നത്. അമേരിക്കയോ ഇസ്രായേലോ ആകാശത്ത് ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുകയും തുടക്കത്തില് ശക്തമായി ആഞ്ഞടിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാമെന്ന് ഈ സിദ്ധാന്തം അനുമാനിക്കുന്നു, എന്നാല് പ്രാരംഭ ആഘാതത്തെ അതിജീവിക്കാനും തിരിച്ചടി നല്കാനും യുദ്ധം തുടരുന്നതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ, സൈനിക, സാമ്പത്തിക ചെലവുകള് ക്രമേണ വര്ദ്ധിപ്പിക്കാനും തങ്ങള്ക്ക് കഴിയുമെന്ന് ടെഹ്റാന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
യുദ്ധം എന്നത് ശത്രുവിനെ പൂര്ണമായി നശിപ്പിക്കുക എന്ന പരമ്പരാഗത രീതിയില് നിന്ന് മാറി, കാലക്രമേണ ശത്രുവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ, സൈനിക, സാമ്പത്തിക ശേഷിയെ ക്രമേണ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥാപിത പോരാട്ടമായി മാറുകയാണ്. കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള ഡ്രോണുകള്, ഉയര്ന്ന ചെലവിലുള്ള പ്രതിരോധം: സാമ്പത്തിക തളര്ത്തല് തന്ത്രം.
സാമ്പത്തികമായ തളര്ത്തല്
ശത്രുക്കളെ ചെലവേറിയ പ്രതിരോധ നടപടികളിലേക്ക് നിര്ബന്ധിക്കാന് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള ആയുധങ്ങള് ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഇറാന്റെ തന്ത്രം. ഒരു ഷാഹെദ് ഡ്രോണ് നിര്മ്മിക്കാന് ഏകദേശം പതിനായിരക്കണക്കിന് ഡോളര് മാത്രമേ ചെലവ് വരികയുള്ളൂ എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാല് അത് തകര്ക്കാന് അത്യാധുനിക വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള് ഉപയോഗിക്കുമ്പോള് ചെലവ് വളരെ കൂടുതലായിരിക്കും.
ഇറാന് പ്രാദേശിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നത് തുടരുകയാണ്. അവയില് ഭൂരിഭാഗവും നിര്മ്മിക്കാന് ഏകദേശം 35,000 ഡോളര് ചെലവ് വരുന്ന ഷാഹെദ് ഡ്രോണുകള് ഉപയോഗിച്ചാണ്, അവ വെടിവെച്ചിടാന് അതിന്റെ അനേകം മടങ്ങ് ചെലവ് വരും.
ഈ ചെലവിലെ അസമത്വം പ്രധാനമാണ്, കാരണം അത് സമയത്തെ ഒരു ആയുധമാക്കി മാറ്റുന്നു. ശത്രുക്കള്ക്ക് പ്രതിരോധം സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും അപ്രായോഗികമാക്കി മാറ്റാന് കഴിഞ്ഞാല് ഇറാന് പെട്ടെന്നുള്ള യുദ്ധക്കളത്തിലെ മുന്തൂക്കം ആവശ്യമില്ല.
പ്രാദേശിക ആഴം
മൊസൈക് ഡിഫന്സ് ഇറാന്റെ പ്രദേശത്തിന് പുറത്തേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇത് ഇറാന്റെ തന്ത്രജ്ഞര് പലപ്പോഴും ‘ഫോര്വേഡ് ഡിഫന്സ്’ എന്ന് വിളിക്കുന്ന കാര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു അതായത് ഇറാന്റെ അതിര്ത്തിക്കുള്ളില് യുദ്ധം നടക്കുന്നതിനേക്കാള് പുറത്തേക്ക് സംഘര്ഷം തള്ളിവിടുന്നതിലൂടെ ദേശീയ സുരക്ഷ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന ചിന്ത.
മോഡേണ് ഡിപ്ലോമസി പ്രകാരം, മിഡില് ഈസ്റ്റ് എന്നത് സൈനിക താവളങ്ങള്, ഊര്ജ്ജ ഇടനാഴികള്, സമുദ്ര ചാനലുകള്, നിര്ണ്ണായക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള് എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധിതമായ ഒരു തന്ത്രപരമായ സംവിധാനമാണ്. ഈ കേന്ദ്രങ്ങളില് ആഞ്ഞടിക്കുന്നത് ഒരു പ്രാദേശിക സംഘര്ഷത്തെ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാക്കി മാറ്റും.
ഈ ആക്രമണാത്മക നിലപാട് സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ഗള്ഫ്-അറബ് രാജ്യങ്ങളെയും ആഗോള സാമ്പത്തിക ഞരമ്പുകളെയും ലക്ഷ്യമിട്ട് യുദ്ധം വ്യാപിപ്പിക്കാന് ഇറാന് ശ്രമിച്ചു. ദീര്ഘകാല യുദ്ധം തുടരുന്നതിന് വാഷിംഗ്ടണിന് വരുന്ന ചെലവ് വര്ദ്ധിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
യുദ്ധം നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനുള്ള യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപിന്റെ താല്പ്പര്യം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി അറബ് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നതും ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തടസപ്പെടുത്തുന്നതും ടെഹ്റാന്റെ തന്ത്രത്തില് ഉള്പ്പെടുന്നു.
കിംഗ്സ് കോളേജ് ലണ്ടനിലെ ആന്ഡ്രിയാസ് ക്രീഗ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ‘ഇസ്രായേലിനേക്കാള് ഫലപ്രദമായി ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങള് ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗള്ഫിലെ പ്രവര്ത്തനം തടസ്സപ്പെട്ടാല് ലോക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ അത് അറിയും’.
നേരത്തെയുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകളില് ടെഹ്റാന് സ്വീകരിച്ചിരുന്ന നിയന്ത്രിത സമീപനത്തില് നിന്നുള്ള മാറ്റമാണിത്. ഏകദേശം രണ്ട് വര്ഷത്തോളം, ആക്രമണങ്ങളോട് ഇറാന് പരിമിതമായ, പ്രതീകാത്മകമായ തിരിച്ചടികളിലൂടെയാണ് പ്രതികരിച്ചിരുന്നത്, ഇത് യുദ്ധം വ്യാപിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാനായിരുന്നു.
എന്നാല് കഴിഞ്ഞ ജൂണിലെ ഇസ്രായേലുമായുള്ള 12 ദിവസത്തെ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം, ഓരോ തവണയും തങ്ങള് കൂടുതല് ദുര്ബലരാകുന്ന ഒരു ചക്രത്തില് അകപ്പെട്ടത് തന്ത്രപരമായ പിഴവാണെന്ന് ഇറാനിയന് നേതാക്കള് വിലയിരുത്തി. ഒരു പുതിയ ആക്രമണമുണ്ടായാല് തങ്ങളുടെ പ്രതികരണം ‘തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും’ എന്ന് ഒക്ടോബര് മുതല് തന്നെ ഇറാനിയന് ഉദ്യോഗസ്ഥര് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കാന് തുടങ്ങിയിരുന്നു.
ഫെബ്രുവരിയിലെ പുതിയ ആണവ ചര്ച്ചകള്ക്ക് മുമ്പ്, നാഷണല് സെക്യൂരിറ്റി കൗണ്സില് തലവന് അലി ലാറിജാനി ഒമാന് വഴി അമേരിക്കയ്ക്ക് ഒരു സന്ദേശം അയച്ചതായി റിപ്പോര്ട്ടുണ്ട്. ഇറാന് ഇനി ആനുപാതികമായല്ല പ്രതികരിക്കുകയെന്നും ഏതൊരു ആക്രമണത്തോടും അതിശക്തമായി പ്രതികരിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.അതുകൊണ്ടാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ സിദ്ധാന്തം പ്രാധാന്യമര്ഹിക്കുന്നത്: ഇത് കേവലം പ്രതിരോധ ശേഷി മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു പ്രതിരോധ മാര്ഗ്ഗമെന്ന നിലയില് യുദ്ധം തീവ്രമാക്കുന്നതിനെ മനഃപൂര്വ്വം സ്വീകരിക്കുന്നതുമാണ്.
‘നാലാമത്തെ പിന്ഗാമി’യും ആക്രമണങ്ങള്ക്കിടയിലെ തുടര്ച്ചയും
പിന്ഗാമികളെ നിശ്ചയിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് (succession planning) ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ പ്രകടനം കാണുന്നത്. മുതിര്ന്ന ഇറാനിയന് ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ഓരോ പ്രധാന സൈനിക, സിവില് തസ്തികകള്ക്കും മുന്കൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച ഒന്നിലധികം പിന്ഗാമികള് ഉണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാന് പരമോന്നത നേതാവ് അലി ഖൊമേനി നിര്ദ്ദേശിച്ചതായി അല് ജസീറ റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു. ചില സന്ദര്ഭങ്ങളില് ഓരോ മുതിര്ന്ന തസ്തികയ്ക്കും നാല് പകരക്കാര് വരെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇതില് നിന്നാണ് ‘നാലാമത്തെ പിന്ഗാമി’ (fourth succeossr) എന്ന ആശയം വന്നത്.
ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം മുകളില് ഒരു അവകാശിയെ നിയമിക്കുക എന്നത് മാത്രമല്ല. സിസ്റ്റത്തിലുടനീളം തുടര്ച്ച ഉറപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു, അങ്ങനെ ഒരു നേതാവിന്റെ നഷ്ടം അല്ലെങ്കില് ഒറ്റപ്പെടല് പ്രവര്ത്തനങ്ങളെ തളര്ത്തില്ല. ഒന്നാമത്തെ പകരക്കാരന് ചുമതല ഏറ്റെടുക്കാന് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കില്, രണ്ടാമത്തെയോ മൂന്നാമത്തെയോ നാലാമത്തെയോ ആള് സജ്ജമായിരിക്കും. മൊസൈക് ഡിഫന്സിന്റെ അതേ ലോജിക് തന്നെയാണ് ഇവിടെയും ഉള്ളത്: ഒരു കേന്ദ്രവും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്തതല്ല.
വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ അപകടസാധ്യതകള് എന്തൊക്കെയാണ്?
മൊസൈക് ഡിഫന്സ് അതിജീവന ശേഷി നല്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അത് അപകടങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. അധികാരം താഴേത്തട്ടിലേക്ക് നല്കുന്നത് പ്രവചനാതീതത വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇടത്തരം റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ശാക്തീകരിക്കുന്നത് നേതൃത്വത്തിന്റെ നഷ്ടം നികത്താന് സഹായിക്കുമെങ്കിലും, അത് തെറ്റായ കണക്കുകൂട്ടലുകള്ക്കോ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത യുദ്ധ വ്യാപനത്തിനോ ഉള്ള സാധ്യത വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. കാരണം കൂടുതല് ആളുകള്ക്ക് കേന്ദ്രത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേല്നോട്ടമില്ലാതെ തന്നെ സൈനിക നീക്കങ്ങള് നടത്താന് സാധിക്കും.
പല മുന്നണികളില് നടക്കുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക യുദ്ധത്തില് ഇത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഒരു പ്രവിശ്യാ കമാന്ഡറോ പ്രോക്സി സേനയോ നടത്തുന്ന വികേന്ദ്രീകൃതമായ ഒരു ആക്രമണം, ടെഹ്റാനിലെ കേന്ദ്ര നേതൃത്വം ആ സമയത്തോ ആ ലക്ഷ്യത്തോ ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും വലിയൊരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ട് ഈ സിദ്ധാന്തം പ്രവര്ത്തനങ്ങള് തളരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുമ്പോള് തന്നെ, അസ്ഥിരതയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
എന്തുകൊണ്ടാണ് പാശ്ചാത്യ സൈന്യങ്ങള് ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്?
അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ഇറാന്റെ മൊസൈക് ഡിഫന്സ് ഒരു വെല്ലുവിളിയാണ്. നേതൃത്വം, കമാന്ഡ് നോഡുകള്, നിര്ണായക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള് എന്നിവയ്ക്ക് നേരെയുള്ള കൃത്യമായ ആക്രമണങ്ങള് ശത്രുവിനെ വേഗത്തില് തളര്ത്തുമെന്ന ദീര്ഘകാല തന്ത്രപരമായ അനുമാനത്തെ ഇത് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.
ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട കേന്ദ്രമില്ലാതെ പ്രവര്ത്തിക്കാന് രൂപകല്പ്പന ചെയ്ത ഒരു സിസ്റ്റത്തില്, പ്രധാനികളെ കൊന്നൊടുക്കുന്നത് തകര്ച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകില്ല. പകരം, അത് യുദ്ധത്തെ കൂടുതല് മേഖലകളിലേക്കും കൂടുതല് പ്രവര്ത്തന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കും.
അതിനര്ത്ഥം സൈനികമായ വെല്ലുവിളി മാറുന്നു എന്നാണ്. നേതാക്കളെയും കമാന്ഡ് ബങ്കറുകളെയും മാത്രം ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നതിന് പകരം, വികേന്ദ്രീകൃത യുദ്ധം നിലനിര്ത്തുന്ന വിശാലമായ ശൃംഖലയെ ലോജിസ്റ്റിക്സ്, ആശയവിനിമയം, സംഭരണശാലകള്, സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകള് എന്നിവയെ ശത്രുവിന് ലക്ഷ്യമിടേണ്ടി വരും. അര്ത്ഥത്തില്, യുദ്ധക്കളം എന്നത് ഒരു ശ്രേണിയെ നശിപ്പിക്കുന്നതില് നിന്ന് മാറി അതിജീവന ശേഷിയുള്ള ഒരു ശൃംഖലയെ ദുര്ബലപ്പെടുത്തുന്നതിലേക്ക് മാറുന്നു.
വലിയ തന്ത്രപരമായ അര്ത്ഥം
ഇറാന്റെ മൊസൈക് ഡിഫന്സ് വെറുമൊരു സൈനിക തന്ത്രമല്ല. അത് കടുത്ത സമ്മര്ദ്ദത്തിന് കീഴില് ഒരു രാജ്യം അതിജീവിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തമാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തില് ഇറാന് കമാന്ഡര്മാരെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെയും കേന്ദ്രീകൃത നിയന്ത്രണത്തെയും നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാമെന്ന് ഇത് അനുമാനിക്കുന്നു. എന്നാല് അതിനെ മാരകമായി കാണുന്നതിന് പകരം, ആ ആഘാതം ഉള്ക്കൊള്ളാനും അധികാരം പുനര്വിതരണം ചെയ്യാനും പോരാട്ടം നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനും ശക്തരായ ശത്രുക്കള്ക്ക് യുദ്ധത്തിന്റെ ചെലവ് താങ്ങാനാവാത്തതാക്കാനും ഈ സിദ്ധാന്തം രൂപകല്പ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്.
അബ്ബാസ് അരാഗ്ച്ചി പറഞ്ഞതുപോലെ, ‘ഞങ്ങളുടെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള യുഎസ് സൈന്യത്തിന്റെ പരാജയങ്ങള് പഠിക്കാന് ഞങ്ങള്ക്ക് രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകള് ലഭിച്ചു. അതിനനുസരിച്ചുള്ള പാഠങ്ങള് ഞങ്ങള് ഉള്ക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഞങ്ങളുടെ തലസ്ഥാനത്തെ ബോംബാക്രമണങ്ങള് യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള ഞങ്ങളുടെ കഴിവിനെ ബാധിക്കില്ല. വികേന്ദ്രീകൃത മൊസൈക് ഡിഫന്സ് യുദ്ധം എപ്പോള് എങ്ങനെ അവസാനിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാന് ഞങ്ങളെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു’ എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഇത് പ്രായോഗികമായി ഒരു അതിശയോക്തിയാവാം. ശക്തമായ വ്യോമശക്തിക്കും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ നഷ്ടത്തിനും ആഭ്യന്തര സമ്മര്ദ്ദങ്ങള്ക്കും ഇറാന് ഇപ്പോഴും വഴങ്ങുന്നവരാണ്. എന്നാല് എന്തുകൊണ്ടാണ് നേതൃത്വത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം പോരാട്ടം അവസാനിക്കില്ലെന്ന് ടെഹ്റാന് വിശ്വസിക്കുന്നത് എന്ന് ഈ സിദ്ധാന്തം വിശദീകരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഇറാനുമായുള്ള ഭാവിയിലെ ഏതൊരു സംഘര്ഷവും ഒരു സാധാരണ സൈനിക നീക്കത്തേക്കാള് ദൈര്ഘ്യമേറിയതും സാമ്പത്തികമായി തകര്ക്കുന്നതുമായിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടെന്നും ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ചുരുക്കത്തില്
ഇറാന്റെ മൊസൈക് ഡിഫന്സ് തന്ത്രം ലളിതവും എന്നാല് ശക്തവുമായ ഒരു അടിത്തറയിലാണ് നിര്മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്: കേന്ദ്രം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടാലും സിസ്റ്റം പ്രവര്ത്തിക്കണം. വികേന്ദ്രീകൃത കമാന്ഡ്, പിന്ഗാമികളെ നിശ്ചയിക്കല്, പ്രവിശ്യാ സൈനിക സ്വയംഭരണം, ക്രമരഹിതമായ യുദ്ധമുറകള്, സാമൂഹിക മുന്നേറ്റം, മിസൈല്-ഡ്രോണ് ആക്രമണങ്ങള്, ദുഷ്കരമായ ഭൂപ്രകൃതി, പ്രാദേശിക യുദ്ധ വ്യാപനം എന്നിവയെല്ലാം ചേര്ന്നതാണ് ഈ സംവിധാനം. ആഘാതങ്ങളെ അതിജീവിക്കാനും ശത്രുവിന് പെട്ടെന്നുള്ള വിജയം നിഷേധിക്കാനുമാണ് ഇത് രൂപകല്പ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
ഫലത്തില്, ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ആധിപത്യത്തിനും കൃത്യമായ ഉന്മൂലന സിദ്ധാന്തങ്ങള്ക്കും ഇറാന് നല്കുന്ന മറുപടിയാണിത്. നിലവിലെ സംഘര്ഷം കാണിക്കുന്നത് പോലെ, ഇതിന്റെ യഥാര്ത്ഥ ഉദ്ദേശ്യം വേഗത്തില് വിജയിക്കുക എന്നതല്ല മറിച്ച് ഇറാന് പെട്ടെന്ന് തോല്ക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ്.
#MalayalamNews, #KeralaNews, #IranIsraelWar, #PashchimeshyaYudham, #IranCrisis, #MalayalamLatestNews, #Kvartha, #DailyhuntMalayalam, #WorldNewsInMalayalam, #MilitaryStrategyMalayalam, #IranMosaicDefense, #OilPriceHikeIndia, #GlobalEconomyKerala, #IranWarUpdate, #BreakingNewsMalayalam, #KeralaReader, #InternationalNewsMalayalam, #TehranAirstrike, #MiddleEastCrisis2026, #MalayalamArticles.
