റഫാ അതിര്ത്തി തുറന്നു; ട്രംപിന്റെ ഗാസ പദ്ധതിയില് ഇനിയെന്ത്? ഹമാസ് ആയുധം താഴെവച്ചില്ലെങ്കില് വീണ്ടും യുദ്ധമെന്ന് ഇസ്രയേല്; മരുമകന്റെ ‘ന്യൂ ഗാസ’ പദ്ധതിയില് കെട്ടിടങ്ങള് മാത്രം; എങ്ങനെ ജീവിക്കുമെന്ന് പലസ്തീനികള്; പശ്ചിമേഷ്യ വീണ്ടും ചര്ച്ചയില്
ഹമാസ് ആയുധങ്ങള് ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ഗാസ നിരായുധീകരിക്കപ്പെടുന്നതും ഇസ്രായേല് പൂര്ണമായും സൈന്യത്തെ പിന്വലിക്കുന്നതും പദ്ധതിയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തില് ഉള്പ്പെടുന്നു. ഹമാസിന്റെ പക്കല് ഇപ്പോഴും റോക്കറ്റുകള് ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അവ നൂറുകണക്കിന് വരുമെന്ന് പല നയതന്ത്രജ്ഞരും കണക്കാക്കുന്നു. റൈഫിളുകള് ഉള്പ്പെടെ ആയിരക്കണക്കിന് ചെറുകിട ആയുധങ്ങളും അവരുടെ കൈവശമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നു.
ഈജിപ്തുമായുള്ള റഫ അതിര്ത്തി തുറന്നതോടെ ഗാസ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപിന്റെ പദ്ധതി അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക്. ഹമാസ് നിരായുധീകരിക്കപ്പെടുമോ എന്നത് ഉള്പ്പെടെയുള്ള ചോദ്യങ്ങളാണ് ട്രംപിനു മുന്നില് ഇപ്പോഴും പരിഹരിക്കാതെ കിടക്കുന്നത്.
ഹമാസിന്റെ ആക്രമണങ്ങളും ഇസ്രയേലിന്റെ തിരിച്ചടിയും ഗാസയെ ഇപ്പോഴും കൊലക്കളമാക്കുന്നു. ഹമാസ് നിരായുധീകരിക്കാന് വിസമ്മതിച്ചാല് യുദ്ധത്തിലേക്ക് മടങ്ങുമെന്ന് ഇസ്രയേലും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ട്രംപിന്റെ പദ്ധതിയുടെ പശ്ചാത്തലവും പരിഹരിക്കപ്പെടാന് ബാക്കിയുള്ള പ്രധാന വിഷയങ്ങളും എന്തൊക്കെയാണ്?
എന്താണ് ഗാസയ്ക്കായുള്ള ട്രംപിന്റെ പദ്ധതി?
സെപ്റ്റംബറില്, ട്രംപ് ഒരു പ്രാഥമിക വെടിനിര്ത്തലിനായുള്ള 20 ഇന പദ്ധതിയും തുടര്ന്ന് വിപുലമായ പരിഹാരത്തിലേക്കുള്ള നടപടികളും രൂപരേഖയായി അവതരിപ്പിച്ചു. ഹമാസ് നിരായുധീകരിക്കപ്പെടണമെന്നും ഗാസയില് ഭരണപരമായ പങ്കൊന്നും വഹിക്കരുതെന്നും, ഇസ്രായേല് തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ പിന്വലിക്കണമെന്നും, അന്താരാഷ്ട്ര മേല്നോട്ടത്തില് പ്രദേശത്തിന്റെ വിപുലമായ പുനര്നിര്മ്മാണം നടത്തണമെന്നും കരാര് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
പദ്ധതിയുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഇരുപക്ഷവും ഇതുവരെ പൂര്ണമായി യോജിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തില് ഇതിന് വ്യാപകമായ അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. ഒക്ടോബര് 9-ന് ഇസ്രായേലും ഹമാസും പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടം ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന ഒരു വെടിനിര്ത്തല് കരാറില് ഒപ്പുവെച്ചു. യുദ്ധം നിര്ത്തുക, ഗാസയില് തടവിലാക്കപ്പെട്ട ബാക്കിയുള്ള എല്ലാ ബന്ദികളെയും ഇസ്രായേല് തടവിലാക്കിയ ആയിരക്കണക്കിന് ഫലസ്തീന് തടവുകാര്ക്ക് പകരമായി വിട്ടയക്കുക, ഭാഗികമായ ഇസ്രായേല് പിന്മാറ്റം, സഹായം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുക, റഫ അതിര്ത്തി വീണ്ടും തുറക്കുക എന്നിവ ഇതില് ഉള്പ്പെടുന്നു.
ഗാസയിലെ ഒരു പരിവര്ത്തന ഭരണ സമിതിക്കും അന്താരാഷ്ട്ര സുസ്ഥിര സേനയ്ക്കും (international stabilisation force) അധികാരം നല്കുന്ന ഐക്യരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ സമിതി പ്രമേയവും ട്രംപ് പദ്ധതിയെ അംഗീകരിച്ചു.
നിലവിലെ സാഹചര്യം എന്താണ്?
ഒക്ടോബര് 10-ന് വെടിനിര്ത്തല് പ്രാബല്യത്തില് വരികയും വന്തോതിലുള്ള പോരാട്ടം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും സംഘര്ഷം പൂര്ണമായും നിലച്ചിട്ടില്ല. ഒക്ടോബര് 10 മുതല് ഇസ്രായേല് വെടിവെപ്പില് കുറഞ്ഞത് 488 പലസ്തീനികള് കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഗാസ ആരോഗ്യ അധികൃതര് പറയുന്നു, ഇക്കാലയളവില് ഹമാസ് നാല് സൈനികരെ കൊലപ്പെടുത്തിയെന്ന് ഇസ്രയേലും പറയുന്നു.
ഇസ്രായേല് സൈന്യം പിന്മാറുകയും കരയുദ്ധം താല്ക്കാലികമായി നിര്ത്തുകയും ചെയ്തു. എന്നാല് ഇപ്പോഴും ഗാസയുടെ 53 ശതമാനത്തിലധികം ഭാഗം അവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. ഇസ്രായേല്-ഈജിപ്ത് അതിര്ത്തികളിലെ തകര്ന്ന നഗരങ്ങള് ഇതില് ഉള്പ്പെടുന്നു. അവിടെ അവര് അവശേഷിച്ച കെട്ടിടങ്ങള് പൊളിക്കുകയും താമസക്കാരോട് പുറത്തുപോകാന് ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനര്ത്ഥം ഗാസയിലെ 2 ദശലക്ഷത്തിലധികം വരുന്ന ജനങ്ങളില് ഏതാണ്ട് എല്ലാവരും ഇപ്പോള് തീരത്തെ ഒരു ചെറിയ പ്രദേശത്തേക്ക് ഒതുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നാണ്. അവിടെ ഹമാസ് വീണ്ടും നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിക്ക താമസക്കാരും തകര്ന്ന കെട്ടിടങ്ങളിലോ താല്ക്കാലിക കൂടാരങ്ങളിലോ ആണ് കഴിയുന്നത്.
കരാറിന്റെ ഒന്നാം ഘട്ടത്തില് സമ്മതിച്ച നിരക്കില് ഇസ്രായേല് ഇപ്പോഴും ഗാസയിലേക്ക് സാധനങ്ങള് അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഫലസ്തീന് ഗ്രൂപ്പുകളും സഹായ ഏജന്സികളും പറയുന്നു. തങ്ങള് ആ വാഗ്ദാനങ്ങള് നിറവേറ്റുന്നുണ്ടെന്ന് ഇസ്രായേല് പറയുന്നു. ഇസ്രായേല് അധീനതയിലുള്ള ഗാസയുടെ ഭാഗങ്ങളില് സായുധരായ ഹമാസ് വിരുദ്ധ ഫലസ്തീന് ഗ്രൂപ്പുകള് താവളങ്ങള് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; ജനപിന്തുണയില്ലാത്ത ഒറ്റുകാരെന്നാണ് ഹമാസ് ഇവരെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഹമാസിന്റെ നിരായുധീകരണം, ഇസ്രായേല് സേനയുടെ കൂടുതല് പിന്മാറ്റം, സമാധാന സേനയെ വിന്യസിക്കല് എന്നിവ വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന അടുത്ത ഘട്ടത്തിലെ നടപടികളെച്ചൊല്ലിയുള്ള തര്ക്കങ്ങള് കുറയ്ക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും ഇരുപക്ഷവും കാണിക്കുന്നില്ല.
രണ്ടാം ഘട്ടത്തില് എന്താണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്?
ഇസ്രായേലും ഹമാസും തമ്മില് വലിയ വിടവുകള് നിലനില്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, പുതുവര്ഷത്തിന് ശേഷം വാഷിംഗ്ടണ് പദ്ധതിയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടം ആരംഭിച്ചു, ഗാസ ഭരിക്കാന് ഫലസ്തീന് സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെ ഒരു കമ്മിറ്റി സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ട്രംപിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിദേശ പ്രമുഖരുടെ ഒരു ‘ബോര്ഡ് ഓഫ് പീസ്’ (board of peace) ഇവര്ക്ക് മേല്നോട്ടം വഹിക്കും. ഗാസ യുദ്ധം പരിഹരിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം ആദ്യം നിര്ദ്ദേശിച്ച ഈ ബോര്ഡ് മറ്റ് സംഘര്ഷങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുമെന്ന് പിന്നീട് പറഞ്ഞു.
ഹമാസ് ആയുധങ്ങള് ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ഗാസ നിരായുധീകരിക്കപ്പെടുന്നതും ഇസ്രായേല് പൂര്ണമായും സൈന്യത്തെ പിന്വലിക്കുന്നതും പദ്ധതിയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തില് ഉള്പ്പെടുന്നു. ഹമാസിന്റെ പക്കല് ഇപ്പോഴും റോക്കറ്റുകള് ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അവ നൂറുകണക്കിന് വരുമെന്ന് പല നയതന്ത്രജ്ഞരും കണക്കാക്കുന്നു. റൈഫിളുകള് ഉള്പ്പെടെ ആയിരക്കണക്കിന് ചെറുകിട ആയുധങ്ങളും അവരുടെ കൈവശമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നു.
ഹമാസ് അടുത്തിടെ മറ്റ് പലസ്തീന് വിഭാഗങ്ങളുമായും മധ്യസ്ഥരുമായും നിരായുധീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ചര്ച്ച ചെയ്യാന് സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, വാഷിംഗ്ടണോ മധ്യസ്ഥരോ വിശദമായതോ വ്യക്തമായതോ ആയ നിരായുധീകരണ നിര്ദ്ദേശം തങ്ങള്ക്ക് മുന്നില് വെച്ചിട്ടില്ലെന്ന് രണ്ട് ഹമാസ് ഉദ്യോഗസ്ഥര് റോയിട്ടേഴ്സിനോട് പറഞ്ഞു. ഹമാസ് ആയുധങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ചില്ലെങ്കില് യുദ്ധത്തിലേക്ക് മടങ്ങാന് സൈന്യം തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും ബലപ്രയോഗമില്ലാതെ പോരാളികള് നിരായുധീകരിക്കപ്പെടുമെന്ന് തങ്ങള് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നില്ലെന്നും രണ്ട് മുതിര്ന്ന ഇസ്രായേല് ഉദ്യോഗസ്ഥരും പറഞ്ഞു. ഗാസയിലെ പുതിയ ഭരണകൂടത്തില് തങ്ങളുടെ 10,000 പോലീസ് ഓഫീസര്മാരെ ഉള്പ്പെടുത്താന് ഹമാസ് ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാല് ഈ ആവശ്യത്തെ ഇസ്രായേല് എതിര്ക്കുന്നു.
മറ്റ് ഏതൊക്കെ വിഷയങ്ങളിലാണ് ധാരണയാകാത്തത്?
ഗാസയ്ക്കുള്ളിലെ സുരക്ഷയും സമാധാനവും ഉറപ്പാക്കാന് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര സുസ്ഥിര സേനയെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. എന്നാല് അതിന്റെ ഘടന, പങ്ക്, അധികാരം എന്നിവയെല്ലാം ഇപ്പോഴും അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ്. അന്താരാഷ്ട്രതലത്തില് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതും ഇസ്രായേല് അധിനിവേശ വെസ്റ്റ് ബാങ്കിന്റെ ഭാഗങ്ങളില് പരിമിതമായ സ്വയംഭരണം നടത്തുന്നതുമായ ഫലസ്തീന് അതോറിറ്റി, ഗാസയില് ഒരു പങ്ക് വഹിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചില പരിഷ്കാരങ്ങള് നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാല് ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങള് ഒന്നും വ്യക്തമല്ല.
ഗാസയുടെ പുനര്നിര്മ്മാണത്തിന് ഫണ്ട് നല്കുന്നതിനും മേല്നോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനുമുള്ള പദ്ധതികള് ഇതുവരെ തയ്യാറായിട്ടില്ല. ട്രംപിന്റെ മരുമകന് ജാരദ് കുഷ്നര്, ഗാസ പുതുതായി നിര്മ്മിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ‘ന്യൂ ഗാസ’ (new gaza) പദ്ധതി ഈ മാസം അവതരിപ്പിച്ചു. ഇതില് റെസിഡന്ഷ്യല് ടവറുകളുടെയും ഡാറ്റാ സെന്ററുകളുടെയും ഇന്ഡസ്ട്രിയല് സോണുകളുടെയും കമ്പ്യൂട്ടര് നിര്മ്മിത ചിത്രങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നു.
യുദ്ധസമയത്ത് വീടുകളും ബിസിനസുകളും ഉപജീവനമാര്ഗവും നഷ്ടപ്പെട്ട പലസ്തീനികള്ക്കുള്ള സ്വത്തവകാശത്തെക്കുറിച്ചോ നഷ്ടപരിഹാരത്തെക്കുറിച്ചോ ഈ പദ്ധതി പരാമര്ശിച്ചില്ല, കൂടാതെ പുനര്നിര്മാണ വേളയില് കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഫലസ്തീനികള് എവിടെ താമസിക്കുമെന്ന് അത് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. ട്രംപ് പദ്ധതി ഒരിക്കലും പൂര്ണമായി യാഥാര്ത്ഥ്യമാകില്ലെന്നും ഈ സംഘര്ഷം പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ അനിശ്ചിതമായി തുടരുമെന്നും പല ഇസ്രായേലികളും പലസ്തീനികളും സംശയിക്കുന്നു.
