ഇറാന്റെ അധികാര ശ്രേണിയില് സര്വത്ര തര്ക്കം; സകല മേഖലയിലും പിടിമുറുക്കി സൈന്യവും സുരക്ഷാ സേനയും; സമാധാന ചര്ച്ചകളില് പോലും തീരുമാനമില്ല; സര്വാധിപധിയായി ഐആര്ജിസി കമാന്ഡര്; മോജ്തബയ്ക്ക് ഒപ്പിടാന് മാത്രം ചുമതല
ദുബായ്: രണ്ടുമാസം നീണ്ട യുദ്ധത്തിനൊടുവില് ഇറാന്റെ അധികാര ശ്രേണിയില് സര്വത്ര തര്ക്കമെന്ന് റിപ്പോര്ട്ട്. ഇസ്രയേല്- അമേരിക്ക സംയുക്ത യുദ്ധത്തില് ശിഥിലമായിപ്പോയ ഇറാന്റെ പൗരോഹിത നേതൃത്വത്തില് തര്ക്കങ്ങളില്ലാതെ തീരുമാനമെടുക്കാന് ഒരാളില്ലെന്നും ആഭ്യന്തര വൃത്തങ്ങളെ ഉദ്ധരിച്ചു റോയിട്ടേഴ്സ് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു. സമാധാന കരാര് തുടരാനുള്ള പുതിയ ചര്ച്ചകളില്നിന്ന് ഇറാനു പിന്നോട്ടു വലിയേണ്ടിവന്നത് സര്ക്കാര്, സൈനിക, പുരോഹിത വൃത്തങ്ങളിലെ സ്വരച്ചേര്ച്ചയില്ലായ്മയാണെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
1979-ല് സ്ഥാപിതമായത് മുതല്, ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് അതിന്റെ എല്ലാ സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങളിലും അന്തിമ അധികാരം കൈയാളുന്ന ഒരു പരമോന്നത നേതാവിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് കറങ്ങിയിരുന്നത്. എന്നാല് യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ ദിനം ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടതും, പരിക്കേറ്റ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകന് മോജ്തബയുടെ സ്ഥാനക്കയറ്റവും ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ് കോര്പ്സിലെ (IRGC) കമാന്ഡര്മാരുടെ ആധിപത്യമുള്ളതും, നിര്ണ്ണായകവും ആധികാരികവുമായ മറ്റൊരു അധികാര കേന്ദ്രീകരണത്തിനു തുടക്കമിട്ടു. മോജ്തബ ഖമേനി ഭരണത്തിന്റെ ഉന്നതസ്ഥാനത്ത് തുടരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ജനറല്മാര് എടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങളെ നിയമവിധേയമാക്കുക എന്നതു മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക്.
യുദ്ധകാലത്തെ സമ്മര്ദ്ദം
അധികാരം സുപ്രീം നാഷണല് സെക്യൂരിറ്റി കൗണ്സില് (SNSC), സുപ്രീം ലീഡറുടെ ഓഫീസ്, ഐആര്ജിസി എന്നിവയില് വേരൂന്നിയ ഇടുങ്ങിയതും കൂടുതല് കടുപ്പമേറിയതുമായ ഒരു ഉള്വലയത്തിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഐആര്ജിസി ഇപ്പോള് സൈനിക തന്ത്രങ്ങളിലും പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളിലും ആധിപത്യം പുലര്ത്തുന്നുവെന്ന് ഇറാനിയന് ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിദഗ്ധരും പറയുന്നു.
‘പ്രത്യക്ഷത്തില് അവിടെ ഏകീകൃതമായ ഒരു തീരുമാനമെടുക്കല് കമാന്ഡ് സ്ട്രക്ചര് ഇല്ല. ചിലപ്പോള് പ്രതികരിക്കാന് അവര്ക്ക് 2 മുതല് 3 ദിവസം വരെ സമയം എടുക്കുന്നു’ എന്ന് ചര്ച്ചകള്ക്ക് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്ന പാകിസ്താനിലെ ഉദേ്യാഗസ്ഥ വൃന്ദങ്ങളില് ഒരാള് പറഞ്ഞു.
അമേരിക്കയുമായുള്ള ചര്ച്ചകളില് ഇറാന്റെ നയതന്ത്ര മുഖം വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഖ്ചിയാണ്. ഇദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം അടുത്തിടെ പാര്ലമെന്റ് സ്പീക്കര് മുഹമ്മദ് ബാഖര് ഖാലിബാഫും ചേര്ന്നു. മുന് ഗാര്ഡ്സ് കമാന്ഡറും ടെഹ്റാന് മേയറും പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാര്ത്ഥിയുമായിരുന്ന ഖാലിബാഫ് യുദ്ധസമയത്ത് ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ, സുരക്ഷാ, പുരോഹിത ഉന്നതര്ക്കിടയിലെ പ്രധാന കണ്ണിയായി ഉയര്ന്നുവന്നു.
എങ്കിലും, ഗ്രൗണ്ടിലെ പ്രധാന മധ്യസ്ഥന് ഐആര്ജിസി കമാന്ഡര് അഹമ്മദ് വാഹിദിയാണ്. ആഴ്ചകള്ക്ക് മുമ്പ്, വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിച്ച രാത്രി ഉള്പ്പെടെ ഇറാന്റെ നിര്ണ്ണായക വ്യക്തിയായി അദ്ദേഹത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞതായി ഒരു പാകിസ്ഥാന്, ഇറാനിയന് സോഴ്സുകള് പറഞ്ഞു.
പിതാവിനെയും മറ്റ് ബന്ധുക്കളെയും വധിക്കുകയും തന്നെ വിരൂപനാക്കുകയും കാലിന് ഗുരുതരമായ പരിക്കേല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്ത പ്രാരംഭ ഇസ്രായേല്-യുഎസ് ആക്രമണത്തില് സാരമായി പരിക്കേറ്റ മോജ്തബ പരസ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടില്ല. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാല് ഐആര്ജിസി സഹായികള് വഴിയോ പരിമിതമായ ഓഡിയോ ലിങ്കുകള് വഴിയോ ആണ് അദ്ദേഹം ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്വലയവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള രണ്ട് പേര് പറഞ്ഞു.
യഥാര്ത്ഥ അധികാരം യുദ്ധകാല നേതൃത്വത്തിന്
മുതിര്ന്ന ഇറാനിയന് സ്രോതസ്സുകള് നല്കുന്ന വിവരമനുസരിച്ച്, യുദ്ധം അവസാനിക്കുകയും ഗള്ഫ് കപ്പല് ഗതാഗത തര്ക്കങ്ങള് പരിഹരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് വരെ ആണവ പ്രശ്നം മാറ്റിവെച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള ചര്ച്ചകളാണ് ഇത് വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത് എന്ന് ഇറാന് അമേരിക്കയെ അറിയിച്ചിരുന്നു. എന്നാല് ആണവ പ്രശ്നം തുടക്കം മുതലേ ചര്ച്ച ചെയ്യണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യം.
‘രണ്ട് പക്ഷവും ചര്ച്ചകള് ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല’- ഇറാന്റെ കാര്യങ്ങളില് വിദഗ്ധനും മുന് യുഎസ് നയതന്ത്രജ്ഞനുമായ അലന് ഐര് പറഞ്ഞു. സമയം പോകുന്തോറും മറ്റേ കക്ഷി ദുര്ബലമാകുമെന്ന് ഇരുവരും വിശ്വസിക്കുന്നു ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ സ്വാധീനത്തിലൂടെ ഇറാനും, സാമ്പത്തിക സമ്മര്ദ്ദത്തിലൂടെയും ഉപരോധത്തിലൂടെയും വാഷിംഗ്ടണും ഇത് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
നിലവില് ഇരുപക്ഷത്തിനും വഴങ്ങിക്കൊടുക്കാന് കഴിയില്ലെന്ന് ഐര് പറഞ്ഞു: വാഷിംഗ്ടണിന് മുന്നില് ദുര്ബലരായി കാണപ്പെടുന്നതിനെ ഇറാന്റെ ഐആര്ജിസി ഭയപ്പെടുന്നു, അതേസമയം പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് ഇടക്കാല തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സമ്മര്ദവും നേരിടുന്നു. രാഷ്ട്രീയ നഷ്ടമില്ലാതെ വിട്ടുവീഴ്ചകള്ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് പരിമിതമായ ഇടമേയുള്ളൂ.
ആ ജാഗ്രത ഇപ്പോഴത്തെ സമ്മര്ദ്ദങ്ങളെ മാത്രമല്ല, ഇറാനില് അധികാരം പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന രീതിയെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. മോജ്തബ ഔദ്യോഗികമായി ഇറാന്റെ പരമാധികാരിയാണെങ്കിലും, അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി കല്പ്പനകള് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിനേക്കാള് സ്ഥാപനപരമായ സമവായത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന തീരുമാനങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണെന്ന് ഉള്ളില് നിന്നുള്ളവര് പറയുന്നു. യഥാര്ത്ഥ അധികാരം എസ്എന്എസ്സിയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഏകീകൃത യുദ്ധകാല നേതൃത്വത്തിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നു.
‘പ്രധാനപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങള് അദ്ദേഹത്തിലൂടെ കടന്നുപോയേക്കാം’- ഇറാനിയന് വിശകലന വിദഗ്ധന് അരഷ് അസീസി പറഞ്ഞു, ‘എന്നാല് ദേശീയ സുരക്ഷാ കൗണ്സിലിനെ അദ്ദേഹം മറികടക്കുമെന്ന് എനിക്ക് കരുതാനാവില്ല. യുദ്ധശ്രമങ്ങള്ക്ക് നേതൃത്വം നല്കുന്നവര്ക്കെതിരെ അദ്ദേഹത്തിന് എങ്ങനെ പോകാനാകും?’
മുന് ആണവ ചര്ച്ചാ പ്രതിനിധി സയീദ് ജലീലിയും തീവ്രവാദികളായ ഒരു കൂട്ടം എംപിമാരും യുദ്ധസമയത്ത് ശക്തമായ വാചക കസര്ത്തുകളിലൂടെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, തീരുമാനങ്ങളെ അട്ടിമറിക്കാനോ ഫലങ്ങള് രൂപപ്പെടുത്താനോ ആവശ്യമായ സ്ഥാപനപരമായ സ്വാധീനം അവര്ക്കില്ല.
മിതവാദികളെ മാറ്റിനിര്ത്തി മോജ്തബയെ തങ്ങളുടെ കടുത്ത നിലപാടുകളുടെ വിശ്വസ്തനായ സംരക്ഷകനായി പിന്തുണച്ച ഗാര്ഡുകളോടാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ പദവിക്ക് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിലൂടെ ഇതിനകം ശക്തിപ്പെട്ട ഗാര്ഡുകളുടെ വളരുന്ന ആധിപത്യം കൂടുതല് ആക്രമണാത്മകമായ വിദേശനയത്തെയും കര്ശനമായ ആഭ്യന്തര അടിച്ചമര്ത്തലിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് രാജ്യത്തെ നയരൂപീകരണ വൃത്തങ്ങളുമായി പരിചയമുള്ള സ്രോതസുകള് റോയിട്ടേഴ്സിനോട് പറഞ്ഞു.
ഇസ്ലാമിസവും സുരക്ഷയ്ക്ക് മുന്ഗണന നല്കുന്ന ലോകവീക്ഷണവും മുന്നിര്ത്തി, രാജ്യത്തിനകത്ത് ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം വിദേശത്ത് പ്രതിരോധം തീര്ക്കുന്നതിലുമാണ് ഗാര്ഡുകള് തങ്ങളുടെ ദൗത്യം കാണുന്നത്. നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലെയും പുരോഹിത വിഭാഗത്തിലെയും കടുപ്പക്കാര് പങ്കുവെക്കുന്ന ഈ വീക്ഷണം, കര്ശനമായ കേന്ദ്രീകൃത നിയന്ത്രണത്തിനും പാശ്ചാത്യ സമ്മര്ദ്ദങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനും മുന്ഗണന നല്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ആണവ നയത്തിലും ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക സ്വാധീനത്തിലും.
അധികാരം പുരോഹിതരില്നിന്ന് മാറുന്നു
പ്രായോഗികമായി, ഗാര്ഡുകളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രമാണ് തന്ത്രങ്ങള് രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. തീരുമാനങ്ങള് എടുക്കാനുള്ള അധികാരം അവരുടെ കൈകളില് ഭദ്രമാണ്. രാജ്യം യുദ്ധത്തിലായിരിക്കുകയും അലി ഖമേനി ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്തതോടെ, വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ളിലെ ആര്ക്കും അവരെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള അധികാരമോ സാഹചര്യമോ ഇല്ലെന്ന് ആഭ്യന്തര ചര്ച്ചകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവര് പറഞ്ഞു.
ഇറാന്റെ നേതൃത്വത്തിന് മുന്നിലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇനി മിതവാദവും കടുത്ത നിലപാടും തമ്മിലല്ല, മറിച്ച് കടുത്ത നിലപാടും അതിനേക്കാള് കടുത്ത നിലപാടും തമ്മിലാണ്. ഒരു ചെറിയ വിഭാഗം ഇതിലും കടുത്ത നീക്കങ്ങള്ക്കായി വാദിച്ചേക്കാമെന്ന് ഇറാനിയന് സ്രോതസ്സുകള് പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഗാര്ഡുകള് ആ പ്രവണതയെ ഇതുവരെ നിയന്ത്രിച്ചു നിര്ത്തിയിരിക്കുകയാണ്.
പുരോഹിത മേധാവിത്വത്തില് നിന്ന് സുരക്ഷാ മേധാവിത്വത്തിലേക്കുള്ള നിര്ണ്ണായകമായ അധികാര മാറ്റത്തെയാണ് ഇത് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. ‘ഞങ്ങള് ദൈവിക ശക്തിയില് നിന്ന് കഠിനമായ ശക്തിയിലേക്ക് (hard power) മാറിയിരിക്കുന്നു’ മുന് യുഎസ് ചര്ച്ചാ പ്രതിനിധി ആരോണ് ഡേവിഡ് മില്ലര് പറഞ്ഞു. ‘പുരോഹിതന്മാരുടെ സ്വാധീനത്തില് നിന്ന് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ് കോര്പ്സിന്റെ സ്വാധീനത്തിലേക്ക്. ഇങ്ങനെയാണ് ഇറാന് ഭരിക്കപ്പെടുന്നത്.’
അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള് നിലനില്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, തീരുമാനമെടുക്കല് സുരക്ഷാ സ്ഥാപനങ്ങളില് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു, മോജ്തബ ഒരു ഏകാധിപതിയെന്നതിനേക്കാള് ഒരു കേന്ദ്രീകൃത സംയോജകനായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നുവെന്ന് മിഡില് ഈസ്റ്റ് ഇന്സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ സീനിയര് ഫെലോ അലക്സ് വതങ്ക കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
അമേരിക്കയില് നിന്നും ഇസ്രായേലില് നിന്നും തുടര്ച്ചയായ സൈനിക-സാമ്പത്തിക സമ്മര്ദ്ദങ്ങള് ഉണ്ടായിട്ടും, യുദ്ധം ഒമ്പത് ആഴ്ച പിന്നിടുമ്പോഴും ഇറാന് തകര്ച്ചയുടെയോ കീഴടങ്ങലിന്റെയോ സൂചനകളൊന്നും കാണിച്ചിട്ടില്ല. വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ളില് മൗലികമായ വിള്ളലുകളോ തെരുവുകളില് അര്ത്ഥവത്തായ എതിര്പ്പുകളോ ഉണ്ടെന്നതിന് തെളിവുകളില്ല.
ഈ ഐക്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അധികാരം ഇപ്പോള് ഗാര്ഡുകളുടെയും സുരക്ഷാ ഏജന്സികളുടെയും പക്കലാണെന്നാണ്. അവര് യുദ്ധം നടപ്പിലാക്കുക മാത്രമല്ല, അത് നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു തന്ത്രപരമായ സമവായം രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് സമ്പൂര്ണ്ണ യുദ്ധത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നത് ഒഴിവാക്കുക, പ്രത്യേകിച്ച് ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ സ്വാധീനം നിലനിര്ത്തുക, രാഷ്ട്രീയമായും സാമ്പത്തികമായും സൈനികമായും കൂടുതല് കരുത്താര്ജ്ജിച്ച് സംഘര്ഷത്തില് നിന്ന് പുറത്തുവരിക എന്നിവയാണത് എന്ന് മില്ലര് പറഞ്ഞു.
#Iran #Tehran #IRGC #MojtabaKhamenei #MiddleEastWar #Geopolitics #USIran #IsraelIran #NuclearDeal #ForeignPolicy #SecuritySector #BreakingNews #GlobalConflict #MilitaryStrategy #Diplomacy #InternationalRelations #RegionalSecurity #MalayalamNews #Dailyhunt #GoogleNews
